ಪುಟಗಳು

ಸೋಮವಾರ, ಮೇ 7, 2018

ಯುಗದ್ರಷ್ಟ - ಕ್ರಾಂತಿಪಥದ ಸತ್ಯ-ಸತ್ವ ದರ್ಶನ

ಯುಗದ್ರಷ್ಟ - ಕ್ರಾಂತಿಪಥದ ಸತ್ಯ-ಸತ್ವ ದರ್ಶನ

ಭಾರತದ ಚಿಂತನಶೀಲ ಬೌದ್ಧಿಕ ವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ತಮ್ಮನ್ನು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ನಡುಗಿಸಿದ 1857ರಂತಹ ಸಂಗ್ರಾಮ ಮರುಕಳಿಸದಂತೆ ಮಾಡಲು ಇರುವ ಏಕೈಕ ಉಪಾಯ ಎಂದರಿತ ಬ್ರಿಟಿಷರು 1885ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮವನೇ ಆದ ಎ.ಓ.ಹ್ಯೂಮ್ ನ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಭಾರತಿಯ ರತ್ನಗರ್ಭದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಹರ್ಷಿ ದಯಾನಂದರು ಭಾರತೀಯರ ಜಡತೆಯನ್ನು ತೊಲಗಿಸಲು ಆರ್ಯಸಮಾಜವೆಂಬ ದೀಪವನ್ನು ಹಚ್ಚಿದರು. ಆ ದೀವಿಗೆಯ ಒಂದೊಂದು ಕಿಡಿಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ! ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆದು ಅವರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನದ್ದು ರಾಜಕೀಯ ಪಥವಾದರೆ ಭಾರತದ ವೇದಕಾಲೀನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಭಾರತದ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ್ದು ಭವ್ಯ ದೇಶಭಕ್ತ ಪಥ. ಈ ಎರಡೂ ಪಥಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕವಲುಗಳು ಇದ್ದಂತಹ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟೋ? ಖೇಮ ಸಿಂಹನ ಅಗ್ರ ಪುತ್ರ ಸುರ್ಜನ ಸಿಂಹ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಾದಸೇವೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆ ಧಾರೆಯೇ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿಷಧಾರೆಯಾದರೆ ಮಧ್ಯಮ ಅರ್ಜುನ ಸಿಂಹನ ಕ್ಷಾತ್ರ-ಬ್ರಹ್ಮತೇಜ ಕ್ರಾಂತಿಧಾರೆಯಾಗಿ ಅವನ ಪೀಳಿಗೆಯೇ ತಾಯಿ ಭಾರತಿಯ ಪಾಲಿಗೆ ಅಮೃತಧಾರೆಯಾಗಿ ಹರಿಯಿತು. ಅಂತಹ ಅಮೃತಧಾರೆಯ ಒಂದು ಬಿಂದುವೇ ಸರದಾರ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್!

ಆತ್ಮವಿಸ್ಮೃತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಆತ್ಮಜಾಗೃತ ಸಮಾಜವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂಬ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ಚಿಂತನೆಯ ಅರಿವು, ಋಷಿ ದಯಾನಂದರ ದರ್ಶನದ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಜುನ ಸಿಂಹನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ದೇವಸ್ಥಾನಗಳೇ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುದೂರದ ಗುರುದ್ವಾರದಿಂದ ಆತ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ಭವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗಲೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬೀಜ ಆ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿತು! ತನ್ನ ಮೂವರು ಪುತ್ರರಿಗೂ ಬುದ್ಧಿ ಪೂರ್ವಕ ಕ್ರಾಂತಿದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ ಆತ. ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಾಂತಿಯಾದರೂ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅರ್ಜುನನ ಅಗ್ರ ಪುತ್ರ ಕಿಶನ್ ಸಿಂಹ ತುಂಬು ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅಮರನಾದ! ದ್ವಿತೀಯ ಅಜಿತ್ ಸಿಂಹ ಭಾರತ ಮಾತಾ ಸೊಸೈಟಿಯ ಮುಖೇನ ಚಾಪೇಕರ್ ಸಹೋದರರು ಹಾರಿಸಿದ್ದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ವಿದೇಶಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬಿಸಿ, ತಾನೂ ಗಡೀಪಾರಾಗಿ ಹೋದ! ಮೂರನೆಯವ ಸ್ವರ್ಣ ಸಿಂಹ ಕೈಕೋಳ-ಬೇಡಿಗಳ ಚದುರಂಗದಾಟದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ಪೂರ್ತಿ ಕಳೆದ! ಅರ್ಜುನ ಸಿಂಹ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಾದ ಜಗತ್-ಭಗತ್ ರನ್ನು ಅವರ ಬ್ರಹ್ಮೋಪದೇಶದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡು ದೇಶದ ಬಲಿ ವೇದಿಕೆಗೆ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದ. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ-ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂಸ್ಕಾರ ನೀಡಿದ. ಯಜ್ಞ ಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಗೆ ಆಜ್ಯವೊದಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ಣಾಹುತಿ ಬಾಕಿ ಇತ್ತು!

             ಸರದಾರ ಅರ್ಜುನ ಸಿಂಹ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಹಸದಿಂದ ಅಂಧವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಪರಂಪರಾವಾದಗಳ ಜಡತೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದ. ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಣಿ ಮಾಡಿದ. ಸರದಾರ್ ಕಿಶನ್ ಸಿಂಹ ಆ ಮನೆಯ ಅಂಗಳವನ್ನು ತೊಳೆದು ಸಾರಿಸಿ ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಯಜ್ಞಕುಂಡವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಸರ್ದಾರ್ ಅಜಿತಸಿಂಹ್ ಆ ಯಜ್ಞಕುಂಡದಲ್ಲಿ ಸಮಿತ್ತುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ. ಸ್ವರ್ಣ ಸಿಂಹ ಅದನ್ನೂದಿ ಉರಿಯನ್ನೆಬ್ಬಿಸಿದ. ಅಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಇಂಧನವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಹೋದಾಗ ಕಿಶನ್ ಸಿಂಹ ಅದರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. 1964ನೇ ವಿಕ್ರಮ ಸಂವತ್ಸರದ ಆಶ್ವಯುಜ ಶುಕ್ಲ ತ್ರಯೋದಶಿ ಶನಿವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸೂರ್ಯ ತೇಜಸ್ಸೊಂದು ಭೂಮಿಗೆ ಬಿದ್ದಿತು! ಅದೇ ದಿನ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಅಜಿತನ  ಗಡೀಪಾರು ಶಿಕ್ಷೆ ಮುಗಿದ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು, ತಂದೆ ಕಿಶನ್, ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಸ್ವರ್ಣ ಸಿಂಹ ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಎಲ್ಲರೂ ಮಗುವನ್ನು "ಭಾಗ್ಯವಂತ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅಂತಹ ಪರಿವಾರದ ಭಾಗ್ಯವಂತ ಭಗತ್ ಅಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಎಂದು ಇಂಧನವನ್ನು ಹುಡುಕದೆ ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನೇ ಇಂಧನವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಆ ಯಜ್ಞಕುಂಡಕ್ಕೆ ಧುಮುಕಿದ. ಅದರ ಜ್ವಾಲೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಒಂದಿಡೀ ಪರಿವಾರ ತಾನು ಇತಿಶ್ರೀಯಾಗುವ ಮೊದಲು ಇತಿಹಾಸವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ಕ್ರಾಂತಿ ಪರಿವಾರವೊಂದು ಯುಗದೃಷ್ಟವಾದ ಬಗೆ. ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬರೆಯಲು ಅದೇ ಪರಿವಾರದ ವೀರೇಂದ್ರ ಸಿಂಧು ಹುಟ್ಟಿ ಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಬಾಬುಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿಯವರಂತಹ ಸಮರ್ಥರೇ ಇಳಿದರು. ಅದು "ಯುಗದೃಷ್ಟ ಭಗತ್ ಸಿಂಗ್" ಆಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಪಥದ ಸತ್ಯ-ಸತ್ವ ದರ್ಶನವನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರಿಗೀಯುತ್ತಿದೆ.

ಸನಾತನಕ್ಕೆ ರಮಣರಿಗಿಂತ ಸಮಾನ ಪದ ಇನ್ಯಾವುದಿದ್ದೀತು?

ಸನಾತನಕ್ಕೆ ರಮಣರಿಗಿಂತ ಸಮಾನ ಪದ ಇನ್ಯಾವುದಿದ್ದೀತು?

           ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ. ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯ. ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬಳಕೆಯೂ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಪದಗಳಿವು. ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋಚಿದ್ದನ್ನು ಸತ್ಯಾಸತ್ಯ ಪರಾಮರ್ಶಿಸದೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಗಳಹುವವರು ಒಂದೊಡೆಯಾದರೆ, ಮಾತಾಡಿದವನ ಮಾತಿನ ಮರ್ಮ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ತಾವೆಣಿಸಿದ್ದೇ, ತಮ್ಮದ್ದೇ ಸತ್ಯ ಎಂದು ಬೊಬ್ಬಿರಿಯುವವರು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ. ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸತ್ಯವೇ ತಾಂಡವವಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಬೇರೆ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯ ಹಾಸಿಗೆ ಬಿಟ್ಟು ಆಕಳಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುಳ್ಳು ಜಾತ್ರೆಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಲಿಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಸತ್ಯವಾಗಿರುವುದು ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಲ್ಲವೇ! ಆದರೆ ಇಂತಹಾ ಸುಳ್ಳುಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಯೇ ಭಾರತೀಯತೆಯನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮರೆಯಾಗಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಕಟ್ಟಿಹಾಕುವುದೇ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿರುವುಂತೂ ಸತ್ಯ. ಈ ಸುಳ್ಳುಗಳೆಲ್ಲಾ ಸುಳ್ಳು ಎಂದು ಜನಮಾನಸಕ್ಕೆ ಅರಿವಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸುಳ್ಳುಕೋರ ಪ್ರಭೃತಿಗಳು ಬಯಸಿದ ಹಾನಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಲೋಪದೋಷಗಳನ್ನಂತೂ ಅವರು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

              ಈ ಸುಳ್ಳುಕೋರರ ದಾಳಿಗೆ ಈ ಸಲ ಬಲಿಯಾದದ್ದು ತನ್ನ ಪಾಡಿಗೆ ತಾನು ಹಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಕೋಗಿಲೆ. ಇಳಯರಾಜ; ಯಾವುದೇ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಗದೆ ಹಾಡುವ ಕಾಯಕದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಗಾನಗಂಧರ್ವ. ಅರುಣಾಚಲದ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹಾಡುಗಳ ಗುಚ್ಛವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿ ಗುರು ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಇಳಯರಾಜ ಸಂದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಮಾತಾಡುವಾಗ ಅವರ ಜೊತೆ ಯೇಸುವನ್ನು ತುಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಇಳಯರಾಜರನ್ನು ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಸಿಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಷನರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಅಷ್ಟೇ ಸಾಕಿತ್ತು. ಅವು ಇಳಯರಾಜರ ಗೌರವವನ್ನು ಇಳೆಗಿಳಿಸಲು ವಾಮಮಾರ್ಗಕ್ಕಿಳಿದವು. ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಇಳಯರಾಜ ಹೇಳಿದ್ದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್'ನ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತದ ಬದುಕಿನ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುವಾಗ ಅವರ ಮಾತು ರಮಣರತ್ತ ಹೊರಳಿತು. ತಾವು ರಮಣರ ಬಗೆಗೆ ಮಾಡಿರುವ ಸಂಗೀತ ಸಂಕಲನದ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ರಮಣರ ಜೊತೆ ಯೇಸು ಮಾಡಿದ್ದೆನ್ನಲಾದ ಪವಾಡಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸಿದರು. ಇಳಯರಾಜ ಹೇಳಿದ್ದಿಷ್ಟೇ - "ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಸಾವಿನ ಬಳಿಕ ಮತ್ತೆ ಬಂದ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ಸಮಯವಿದ್ದಾಗ ಯು-ಟ್ಯೂಬಿನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಹ ಅನೇಕ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ಅವು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅನೇಕ ಪೂರಕ ವಾದ, ದಾಖಲೆ ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಕಳೆದ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ಉಳಿದು ಬೆಳೆದದ್ದೇ ಯೇಸು ಪುನರ್ಜನ್ಮ ತಳೆದು ಬರುತ್ತಾನೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆಯೇ! ಆದರೆ ಆತನ ಪುನರ್ಜನ್ಮವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಹ ಪೂರಕ ದಾಖಲೆ ಸಹಿತ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಗಳನೇಕ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಯೇಸುವಿಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಇತ್ತೋ ಇಲ್ಲವೋ, ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆಗಿತ್ತು. ಅದೂ ಅವರ ಹದಿನಾರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಾವಿನ ಬಗೆಗಿನ ಭಯ, ನಿಜವಾಗಿ ಸಾವೆಂದರೆ ಏನು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಸಾವನ್ನು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ತಂದಿರಿಸಿತು. ಆತ ಮಲಗಿಕೊಂಡು, ಉಸಿರಾಟ ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ತಾನು ಸಾವಿನತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ಅದರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದಲ್ಲೂ ಆತ ಸಾಯುತ್ತಿರುವುದು ಯಾರು ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾ ಕೊನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಮತ್ತೆ ಯಥಾ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಇದು ರಮಣರಿಗಾದ ಪುನರ್ಜನ್ಮ!"

              ಈ ಹೇಳಿಕೆಯಿಂದ ಗರಂ ಆದ ಮಿಷನರಿಗಳು ಇಳಯರಾಜ ವಿರುದ್ಧ ಕಿಡಿಕಾರಲಾರಂಬಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಇಳಯರಾಜ ಮನೆಯೆದುರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡವು. ಕೆಲವರು ಅವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲೂ ಅನುವಾದರು. ಅಂತಹವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧಿಸಿದರು. ಪುಣ್ಯಕ್ಕೆ ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ! ಇಳಯರಾಜರಿಗೆ ನಗರ ಪೊಲೀಸ್ ಕಮೀಷನರ್ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಹಿ ಸಂಗ್ರಹ ಅಭಿಯಾನವೂ ನಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ನಡೆದರೂ ಸುಳ್ಳು ಸುಳ್ಳೇ ಹೇಳುವವರನ್ನೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವರ್ಗವೊಂದು ಇಳಯರಾಜರ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲದೆ ಮುಗುಮ್ಮಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು! ಅಷ್ಟಕ್ಕೂ ಆ ವರ್ಗದ ಬೆಂಬಲ ಇಳಯರಾಜರಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸಂಭವ ನೂರು ಪ್ರತಿಶತವೂ ಇಲ್ಲ. ಸನಾತನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ತುಚ್ಛವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಈ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮುಂದಾಳುಗಳು ಸನಾತನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವಾತನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನಾದರೂ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ?

                ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ ತಮಿಳುನಾಡು. ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಏರಿಕೆಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ! ಮಧುರೈ, ಕನ್ಯಾಕುಮಾರಿ, ರಾಮೇಶ್ವರಂನಂತಹ ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಗೋಡೆಬರಹಗಳು, ಫಲಕಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿಯೇ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. "ಯೇಸುವೊಬ್ಬನೇ ನಿಜವಾದ ದೇವರು" ಎನ್ನುವ ಫಲಕಗಳು ತಮಿಳುನಾಡಿನಾದ್ಯಂತ ರಾರಾಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ದೇವರುಗಳು ಸುಳ್ಳು ಎಂದೇ? ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿಜವಾದ ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಈ ನೆಲದ ಜನರಿಗೆ ಇದೆಯಲ್ಲವೇ? ಹೇಳಿ ಕೇಳಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಓರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ, ಅರಿತು ಅದು ಸತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡಾಗ ಅದನ್ನೊಪ್ಪಿ ನಡೆದ ದೇಶ ಇದು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ಯದ ಭದ್ರ ತಳಪಾಯವಿದ್ದ ವಿಚಾರಗಳು ಮಾತ್ರ ನಿಂತವು. ದೇಶ ದೇಶಗಳನ್ನೇ ತಮ್ಮ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಂದ ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಮತಗಳು ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಬಗೆಬಗೆಯ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರೂ ಇಲ್ಲಿನವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮತಾಂತರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿನವರ ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಗುಣ, ಮತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಕೊಡುವ ಸನಾತನ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಮಿಷನರಿಗಳು ಸುಮ್ಮನೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ನಮಗೇನು, ನಮ್ಮದ್ದನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿಕೊಂಡರಾಯಿತು, ಇಳಯರಾಜರು ಸುಮ್ಮನೆ ಕೆದಕಿದರು ಅನ್ನುವವರಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಿಷನರಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಕ್ರಿಸ್ತ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ್ದ ಎನ್ನುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯ ಎಂದಾದರೆ ಅದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳುಳ್ಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆ ಹೊಂದಬೇಕಲ್ಲವೇ? ಇಳಯರಾಜ ಮಾಡಿದ್ದೂ ಅದನ್ನೇ! ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಇತಿಹಾಸದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಯೇ ಇತ್ತು. ಅವರ ನಿರ್ಣಯಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರವೂ! ಯಾವ ಮತ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತರ ಹೇಳಲು ಸೋಲುತ್ತದೋ ಅದು ಸತ್ಯ ಆಗುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಅದರ ದೇವರು ಸತ್ಯದೇವನಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಸ್ಥಾನ, ಧನ, ಪ್ರಾಣಗಳ ಲೋಭವೊಡ್ಡಿ ಒಂದು ಮತ ಎಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಮತಾಂತರಿಸಬಹುದು? ಎಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ?

                 ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕಲ್ಪನೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸುಮೇರಿಯನ್ನರ ಪುರಾಣ ಕಥೆಯನ್ನಾಧರಿಸಿ. ಸುಮೇರಿಯನ್ ಮತದಲ್ಲಿ ಅವರ ದೇವತೆ ಸತ್ತು ಮೂರು ರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ಮೂರು ಹಗಲುಗಳ ಬಳಿಕ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುವ ಕಥೆಯಿದೆ. ಅದನ್ನೇ ಆ ಬಳಿಕ ಬಂದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಏಸು ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇದ್ದನೇ ಎನ್ನುವ ಸಂಶಯ ಹಲವು ಸಂಶೋಧಕರಲ್ಲಿದೆ. ಇದ್ದಿದ್ದರೂ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದನೇ ಎನ್ನುವ ಇನ್ನೊಂದು ಅನುಮಾನವೂ ಇದೆ. "ಡೆಡ್ ಸೀ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ಸ್" ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಳಿಕ ಈ ಅನುಮಾನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಕ್ಕೆ ಈಗಿರುವ ಸ್ವರೂಪ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಮೊದಲ ಚರ್ಚಿನ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಪಾಲ್'ನಿಂದ. ಇಂದು ಅನೇಕ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ವಿಚಾರವಾದಿಗಳು ಗೋಸ್ಪೆಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದೆಲ್ಲಾ ಕಟ್ಟುಕತೆಯಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಮೇತ ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲೂ "ಜೇಸಸ್ ಸೆಮಿನಾರ್" ಎನ್ನುವ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತದ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಲುವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಕ್ರೈಸ್ತ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಹಾಗೂ ವಿಚಾರವಾದಿಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ "ಫೈವ್ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ಸ್"ನಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ಯೇಸು ಗೋಸ್ಪೆಲ್ಸ್'ನಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲೂ "ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರೇಯರ್"ನಲ್ಲಿ ಅವನು ಹೇಳಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಪದ "ಅವರ್ ಲಾರ್ಡ್" ಮಾತ್ರ ಎನ್ನುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದೆ! ಹೀಗೆ ಸುಳ್ಳಿನ ತಳಪಾಯದ ಮೇಲೆ ಸೌಧ ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವ ಮಿಷನರಿಗಳು ಸಾಧಿಸುವುದಾದರೂ ಏನನ್ನು? ವಿಗ್ರಹ ಪೂಜೆ, ವೇದ, ಯಾಗಗಳಂಥ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೂ ಮುಡಿಯುವುದು, ಬಳೆ ತೊಡುವುದು, ತಿಲಕ ಧರಿಸುವಂತಹ ರೀತಿ-ರಿವಾಜು-ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮೌಡ್ಯವೆನ್ನುವ ಮಿಷನರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹುಟ್ಟಿನಲ್ಲೇ ಮೌಢ್ಯವೊಂದು, ಸುಳ್ಳೊಂದು ಅಡಗಿರುವುದನ್ನು ಎಷ್ಟು ನಾಜೂಕಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಿರಿಸುತ್ತಾರೆ! ಹೀಗೆ ಸ್ವಂತ ದೇವರಿಲ್ಲದ, ಸ್ವಂತದ್ದಾದ ಮತ ಗ್ರಂಥ-ವಿಚಾರಗಳಿಲ್ಲದ ಮತವೊಂದು ಆಮಿಷಗಳನ್ನೊಡ್ಡದೇ ಬದುಕುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಯೇಸು ದೇವರ ಮಗ, ಜಗತ್ತಿನ ಜನರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸತ್ತು ಮತ್ತೆ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ ಎನ್ನುವಂತಹ ತಥಾಕಥಿತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಆಳಲು ಶುರುವಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ದೇಶ ದೇಶಗಳನ್ನೇ ಲೂಟಿ ಹೊಡೆದು ತಮ್ಮ ಖಜಾನೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಸಾಹತುಗಳನ್ನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಜಗದ ಇನ್ನುಳಿದ ನಂಬಿಕೆಯ ಜನರನ್ನು ಮತಾಂತರಿಸಿ ಗುಲಾಮರನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ಹಲವು ದೇಶಗಳ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಡೆಸಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಬಲಿಷ್ಟಗೊಂಡರು. ಮತಾಂತರಿತರಿಂದ ಹಣ ಲೂಟಿ ಹೊಡೆದು ತಮ್ಮ ಭಂಡಾರ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರ ಒಂದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಮೂವತ್ತಮೂರು ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಮಗೆ ಯೇಸುವೊಬ್ಬ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಾನೆಯೇ ಎಂದು ಭಾಷಣ ಕುಟ್ಟುವವರೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ವಿಚಾರವಿದು. ಇಳಯರಾಜರು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಸತ್ಯವೊಂದನ್ನು ಹೇಳಿ ಸಮಾಜವನ್ನು ಚಿಂತನೆಗೆ ಹಚ್ಚಿದರು. ಈ ವಿಚಾರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿತವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಮಾಜದ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕಾದರೂ ತಲುಪಬಹುದು.

                "ನೀವು ಪಾಪಿಗಳು. ದೇವರು ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರವಾದಿಯಾದ ನನ್ನ ಬೋಧನೆಯಂತೆ ನಡೆದರೆ ಮಾತ್ರ ನಿಮಗೆ ಸ್ವರ್ಗ ಸಿಗುವುದು. ಇದನ್ನು ನೀನು ನಂಬಬೇಕು; ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿಯಾದರೂ ಇತರರನ್ನು ನಂಬಿಸಬೇಕು" ಇದು ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಮತಗಳ ಮುಖ್ಯ ಬೋಧನೆ. ಬೈಬಲನ್ನು ನಂಬದಿದ್ದರೆ ನರಕವೇ ಗತಿ ಎನ್ನುವುದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತದಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರ. ಯೇಸುವನ್ನು ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿದವರು ಯೆಹೂದಿಗಳು ಎನ್ನುವ ತಪ್ಪು ಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಅದೆಷ್ಟು ಯೆಹೂದ್ಯರನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತರು ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ, ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೈಸ್ತನಾಗಿದ್ದ ಹಿಟ್ಲರ್ ಅರವತ್ತು ಲಕ್ಷ ಯೆಹೂದ್ಯರನ್ನು ಗ್ಯಾಸ್ ಚೇಂಬರಿಗೆ ತಳ್ಳಿ ಕೊಲ್ಲುವ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದಿದ್ದೂ ಆಗಿನ ಪೋಪ್ ಮುಗುಮ್ಮಾಗಿ ಉಳಿದದ್ದು ಇತಿಹಾಸ ಮರೆತಿಲ್ಲ. ಗೋವಾದ ಸಮಾಜ, ಜನಜೀವನ ಹಾಗೂ  ಭವಿಷ್ಯವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಗೋವಾ ಇನ್ಕ್ವಿಷನ್, ಆಶ್ರಯ ಕೊಟ್ಟವರಿಗೇ ಬೆನ್ನಿಗೆ ಚೂರಿ ಹಾಕಿದ ಸಿರಿಯನ್ ಕ್ರೈಸ್ತರ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ರೂಪುರೇಶೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಮತಾಂತರ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಕಾರಣ ಅದೇ - ಕ್ರೈಸ್ತ ಇತಿಹಾಸದ ಮೊದಲ ಹಸಿ ಸುಳ್ಳು!

                 ಟಿವಿ ಚಾನಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ "ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಯೇಸುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ನಿಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತೇವೆಂಬ" ಎನ್ನುವಂತಹಾ ಮತಾಂತರದ ಗಿಮಿಕ್ಕುಗಳೂ ಅದೆಷ್ಟಿವೆ. 2014ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮುಂಬೈ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ "ಬದುಕು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪುಸ್ತಕ ಓದಲು ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ" ಎಂದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿಯನ್ನು ಮತಾಂತರ ಮಾಡಿ ಕತ್ತಲ ಕೂಪಕ್ಕೆ ದೂಡಿದ ಕೃತ್ಯವೇನು ಕಡಮೆಯದೇ? ಹಿಡಿಯಷ್ಟಿದ್ದ ಈ ಮತೀಯರಿಂದ ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜ ಸದಾ ದೌರ್ಜನ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ವೇಗವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಸರ್ವನಾಶವಾಗುವ ಭೀಕರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಲೆದೋರುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಮುಲ್ಲಾ ಹಾಗೂ ಮಿಷನರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹಲವು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಮತಗಳವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಪಂಥಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಬಂಧ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಂತಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೆರವಿನ ಜೊತೆ ಸರಕಾರಗಳಿಂದ ಸಿಗುವ ಬಗೆಬಗೆಯ ಸವಲತ್ತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಖ್ಯಾಬಲ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಈ ಮತಗಳಿಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡ ಈ ಮತಗಳು ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ತಮಗೆ ಸಹಕರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷದೊಡನೆ ಸೇರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆಯುವುದು, ತನ್ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ತಮ್ಮ ಆಟಾಟೋಪಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉದ್ದೇಶವಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಉದ್ದೇಶ ಶತಶತಮಾನಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವೋ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಅರೆಬೆಂದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಅಧಿಕಾರದ ಹಪಹಪಿಯ ಕಾರಣ ಕೆಲವೇ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.

                  ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮತಸ್ಥಾಪಕನಿಂದಲೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ಅದು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಗಡಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದದ್ದಲ್ಲ. ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಮತಗಳೆಲ್ಲಾ ತಾವು ಹೇಳಿದ್ದೇ ಸತ್ಯ ಎಂದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಮತಗಳೆಲ್ಲಾ ತರ್ಕವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಏಕಂ ಸತ್ ವಿಪ್ರಾಃ ಬಹುಧಾ ವದಂತಿ ಎಂದಿತು ವೇದ. ಪ್ರವಾದಿಗಳೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಬಗೆಗೇ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡರೆ ಋಷಿಗಳೆಲ್ಲಾ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕ ಸತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರವಾದಿಗಳೆಲ್ಲಾ ತಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಜೊತೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೆ ಋಷಿಗಳಾದರೋ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅವಧೂತ ಶ್ರೀ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಭಾರತಿ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ಮಾತು ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹ - "ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೇಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯೇ ಅವಶ್ಯಕ ನಿಯಮ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹುಟ್ಟಿ ಸತ್ತು ಹೋದವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರುಗಳು ಯಾವ ತಪ್ಪನ್ನೂ ಮಾಡದೇ ಇದ್ದರೂ ಅವರು ಕ್ರಿಸ್ತ ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾವು ಹಾಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳದೇ ಇದ್ದ, ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯದೇ ಇದ್ದ ಆತನ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗೂ, ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೇ ಇವತ್ತಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರಿಗೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ದಿನ ಅಚಾನಕ್ಕಾಗಿ ಜ್ಞಾನೋದಯ ಪಡೆದು ಎಚ್ಚರಗೊಂಡು ಮನುಕುಲಕ್ಕೆಲ್ಲ ಮುಕ್ತಿಸಾಧನವಾದ ಧರ್ಮವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದು ಭಗವಂತನ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲವಲ್ಲ. ಆ ಭಗವಂತನು ಕ್ರಿಸ್ತ ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಹುಟ್ಟಿದವರಿಗೂ ಕೂಡ ಆತ್ಮವಿತ್ತು, ಆ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯ ಇತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆತನೇ?  ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಿಸಾಧನವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವನು ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿದನೇ? ಹಾಗೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆತನ ಮುಕ್ತಿಸಾಧನವು ಮುಂದೆ ಜನಿಸುವ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯು ಅದಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂಬ ನಿಯಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭಗವಂತನು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗಲೇ, ಅಂತಹ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬುವುದಾದಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನು ಆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿರಲೇಬೇಕು. ಇದೇ ವೈಚಾರಿಕ ಉಪಕಲ್ಪನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಾನವನಿಗೂ ಮುಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ನಾವು ವೇದ ಹಾಗೂ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮಾನವ(ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ)ರಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೇ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇದ್ದರೆಂದು ನಂಬುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇದ್ದರು ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ಒಟ್ಟಿಗೇ “ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು” ಅಂತ ಅಲ್ಲ. ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಆರಂಭವೇ ಇಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವೂ ಅನಾದಿ. ಇವು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಇದ್ದವು ಎಂದರೆ ಭಗವಂತನಿಂದ ಅವೆರಡೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ “ವ್ಯಕ್ತಗೊಂಡವು” ಅಥವಾ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತವಾದವು ಅಂತ ಅರ್ಥ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಂತರ "ಭಗವಂತನಲ್ಲದ" ಯಾವುದೋ ಒಬ್ಬ ಬೋಧಕನಿಂದ ತನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವು ದೋಷಪೂರಿತ ಹಾಗೂ ಅಶಾಶ್ವತ."

                 ಇಳಯರಾಜರು ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವರು ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮೂಲವನ್ನೇ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಡುಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಸತ್ಯ. ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಸುಳ್ಳು ಹೇಗೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಇಳಯರಾಜರು ಎತ್ತಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಗುಲಾಮಗಿರಿ ದೈಹಿಕವೇ ಆಗಬೇಕೆಂದಿಲ್ಲ, ಮಾನಸಿಕ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಇಂದಂತೂ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಗೆದ್ದಲಿನಂತೆ ಹೊಕ್ಕಿಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಯೇಸುವಿನ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಕಥೆಯನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ ತನ್ನ ಸಂಖ್ಯಾವೃದ್ಧಿಗೆ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡಂತೆ ರಮಣರು ತಮ್ಮ ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ನೈಜ ಘಟನೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೆ ಬಳಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರದನ್ನು ಆತ್ಮಸಾಧನೆಯ ಮಾರ್ಗಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಹ್ಮವೊಂದೇ ಸತ್ಯ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ಹುಡುಕಾಟದ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಹತ್ತಿರ ಬಂದವರಿಗೆ ದಾರಿದೀಪವಾದರು. ಜಗದ ಮೂಲೆ ಮೂಲೆಯ ಜನರನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. ಬಳಲಿ ಬಂದವರಿಗೆ ಆಸರೆಯಾದರು. ಮನುಷ್ಯ-ಮನುಷ್ಯೇತರ, ಹಿಂದೂ-ಹಿಂದೂವೇತರ, ಜೀವಿ-ನಿರ್ಜೀವಿ ಎಂಬ ಭೇದಗಳಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಂಡು ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದರು. ಆತ ತಾನು ಭಗವಂತನೆಂದು ಸ್ವಯಂಘೋಷ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಪವಾಡಗಳು ಅವರಿಂದ ಜರಗಿದವು. ಅವನ್ನೇನು ತನ್ನದೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಶಿಷ್ಯರೆಂದು ಯಾರನ್ನೂ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಳಿ ಬಂದವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮೌನವಾಗಿ ಪಸರಿಸಿದರು. ವಿವಿಧ ಮತ-ಪಂಥಗಳ ಜನರು ಬಂದರೂ ಅವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನದ ಸವಿಯನ್ನುಣಬಡಿಸಿದರು. ಅವರ್ಯಾರನ್ನೂ ಮತಾಂತರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಯಾವುದೇ ಮಿಷನರಿ ಕಟ್ಟಲಿಲ್ಲ, ಯಾರಿಂದಲೂ ದೇಣಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ, ತನ್ನ ವಿಚಾರವನ್ನು ಯಾರ ಮೇಲೂ ಹೇರಲಿಲ್ಲ. ಜ್ಞಾನಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಬಂದವರಿಗೆ ನೀನು ಯಾರು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಿನ್ನಲ್ಲೇ ಕೇಳಿಕೋ, ಅರಿತುಕೋ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.  ಅವರ ಬಳಿ ಹೋದವರೂ ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನೇನು ಬದಲಾಯಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ರೀತಿ ಮತಾಂತರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರೇನೋ! ಪಶುಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೂ ಆತ್ಮಭೋಧೆ ಉಂಟುಮಾಡಿದರು. ಅವುಗಳಿಗೂ ಆತ್ಮವಿದೆ ಎಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಋಷಿವರ್ಯರ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಬದುಕಿ ಜಗತ್ತಿಗೆ ನೆನಪು ಮಾಡಿಸಿದರು. ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಜಗವನ್ನಾಳಿದರು. ಬಳಿ ಬಂದವರ ಅಹಂ ಅನ್ನು ಮೌನವಾಗಿಯೇ ಮುರಿದರು. ಮೌನವಾಗಿ ಹಲವರ ಅಹಂ ಮುರಿದು, ಕರುಣೆದೋರಿ, ಜ್ಞಾನ ನೀಡಿ ಮೌನದಿಂದಲೇ ಜಗತ್ತನ್ನು ಗೆದ್ದು ಬೆಳಗಿದ ಅರುಣಾಚಲದ ಆತ್ಮ ಜ್ಯೋತಿ ಅದು. ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯ ಅಪರಾವತಾರ. ಇದೇ ಸನಾತನ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಸೆಮೆಟಿಕ್ ಮತವೊಂದಕ್ಕೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ! ಸನಾತನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ರಮಣ ಎನ್ನುವ ಪದಕ್ಕಿಂತ ಸಮಾನ ಪದ ಬೇರಾವುದಿದ್ದೀತು?

ಮಂಗಳವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ 27, 2018

ಅಂಬಾ ಎಂಬ ದನಿಯ ನಡುವೆ ರುದ್ರ ನ್ಯಾಸದ ಚಮಕ್

ಅಂಬಾ ಎಂಬ ದನಿಯ ನಡುವೆ ರುದ್ರ ನ್ಯಾಸದ ಚಮಕ್

              "ಪ್ರಜನನೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತಿಷ್ಠತು | ಪಾದಯೋರ್-ವಿಷ್ಣುಸ್ತಿಷ್ಠತು | ಹಸ್ತಯೋರ್-ಹರಸ್ತಿಷ್ಠತು | ಬಾಹ್ವೋರಿಂದ್ರಸ್ತಿಷ್ಟತು | ಜಠರೇஉಅಗ್ನಿಸ್ತಿಷ್ಠತು | ಹೃದ’ಯೇ ಶಿವಸ್ತಿಷ್ಠತು |....." ಅರುಣ ಕಿರಣ ಇಬ್ಬನಿಯ ಚುಂಬಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನವಲ್ಲಿ ರುದ್ರ ಲಘು ನ್ಯಾಸ ಮೊರೆತ. ಮತ್ತೆ ಹವನದ ಘಮಲು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಲ್ಲೆ ವಿವಿಧ ಆಸನಗಳ ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸದ ಝಲಕ್. ಮತ್ತೆ ದಂಡ ಹಿಡಿದು ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ. ದಿನವಿಡೀ ಜೀವನ ರೂಪಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ವಸ್ತು-ವಿಧಾನ-ವಿಚಾರಗಳ ಪಾಠ. ನಡುವೆ ಸಂಗೀತ, ನಾಟ್ಯಾಭ್ಯಾಸ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗೋಶಾಲೆಯ ನಡುವಲ್ಲಿ, ಗೋವಿನೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಗೋಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಡೆದರೆ ಅದೆಷ್ಟು ಚೆನ್ನ? ಹೌದು ಇಂತಹಾ ಸಾಧ್ಯತೆಯೊಂದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ ಗೋತೀರ್ಥ ವಿದ್ಯಾಲಯ.

                ಗೋತೀರ್ಥ ವಿದ್ಯಾಪೀಠ. ಗುಜರಾತಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಅಹ್ಮದಾಬಾದಿನ ಸರ್ಖೇಜ್'ನಲ್ಲಿರುವ ದೇಗುಲ. ಹದಿನೆಂಟು ಗಿರ್ ತಳಿಯ ಗೋತ್ರದ ಗೋವುಗಳ ಸಹಿತ 800ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ಬಂಸೀ ಗಿರ್" ಗೋಶಾಲೆ ಅಲ್ಲಿನ ಗರ್ಭಗುಡಿ. ಗೋ ಸೇವಕ ಗೋಪಾಲ ಸುತರಿಯಾ ಎಂಬವರೇ ಈ ದೇಗುಲದ ಪ್ರೇರಣಾ ಸ್ತ್ರೋತ. ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಗುರುಕುಲ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಸೇವೆಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡುವ ವಿದ್ಯಾ ಮಂದಿರವದು. ಶುದ್ಧ ಚಾರಿತ್ರ್ಯ ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ದೇಹ-ಬುದ್ಧಿಗಳೆರಡರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆತ್ಮ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನಧಾರೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿರತ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಗೋ ಆಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣ, ಗೋಸೇವೆಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಅದರಿಂದ ಸಿಗಬಹುದಾದ ಅಮೃತಸಮಾನ ಆಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ ಎರಡೂ ಎಳೆಯರ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ವೇದಗಣಿತ, ನಾಡಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ಪಂಚಗವ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಜ್ಞಾನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಗೋ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸಾಯ, ಪಂಚಕರ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಕೆ, ಭಾರತದ ನೈಜ ಇತಿಹಾಸ, ವಿಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲವೂ ನುರಿತ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಳೆಯರನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಗೋಮೂತ್ರ ಹಾಗೂ ಇತರ ಗೋ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೇದ ಆಧಾರಿತ ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿಯಿಂದ ಕೃಷಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೇ ಮೆಚ್ಚುವಂತೆ/ಬೆಚ್ಚುವಂತೆ ಅಧಿಕ ಇಳುವರಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯೋಗವೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

             ಕಳರಿ ವಿದ್ಯೆಯ ತರಬೇತಿ, ಧ್ಯಾನ, ಹವನ, ಯೋಗಾಸನ, ಮಲ್ಲಕಂಬಗಳ ತರಬೇತಿ, ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮೇಲೇರಿ ಹಗ್ಗದಲ್ಲೇ ವಿವಿಧ ಆಸನಗಳ ಕಲಿಕೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಅರ್ಥವಾಗದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಲಿಸುವ ವಿಧಾನ ಮಂದಮತಿಯನ್ನೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಗೀತ-ನಾಟ್ಯಶಿಕ್ಷಣವೂ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಗೋ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ವೇದ ಮಂತ್ರ ಪಠಣದೊಡನೆ, ಹವನ ಧೂಮವನ್ನಾಘ್ರಾಣಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವಸ್ಥ ಶರೀರದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಶ್ರವಣ, ಸಂಭಾಷಣ, ಪಠಣ; ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ನಿರ್ಭಯ ಶಿಕ್ಷಣ! ಇಂತಹ ಸೌಭಾಗ್ಯ ಬೇಕೆಂದರೂ ಸಿಗದು!

         ಸಂ ತೇ ಗಾವಃ ತಮ ಆವರ್ತಯಂತಿ | ಜ್ಯೋತಿಃ ಯಚ್ಛಂತಿ || ಗೋಕುಲವು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ಜ್ಞಾನದೀಪ ಎಂದಿದೆ ಋಗ್ವೇದ. ಗೋ ಪರವಾದ ಅನೇಕ ಸೂಕ್ತಗಳು ವೇದಗಳಲ್ಲಿವೆ.
" ಆ ಗಾವೋ ಅಗ್ಮನುತ ಭದ್ರಮಕ್ರಂತ್ಸೀದಂತು ಗೋಷ್ಠೇ ರಣಯಂತ್ವಸ್ಮೇ |
ಪ್ರಜಾವತೀಃ ಪುರುರೂಪಾ ಇಹಸ್ಯುರಿಂದ್ರಾಯ ಪೂರ್ವಿರುಷಸೋ ದುಹಾನಾಃ || " - ಸದಾ ಮಂಗಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಹಸುಗಳು ಬರಲಿ. ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಲೆತು ನಮ್ಮ ಜತೆಗೆ ಉದ್ಗರಿಸಲಿ. ಇಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲಿ - ಎನ್ನುತ್ತಾ ಗೈಯುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯೊಂದೆಡೆಯಾದರೆ,
" ಶಿವೋ ವೋ ಗೋಷ್ಟೋ ಭವತು ಶಾರಿಶಾಕೇವ ಪುಷ್ಯತ |
ಇಹ್ಯವೋತ ಪ್ರಜಾಯಧ್ವಂ ಮಯಾ ವಃ ಸೃಜಾಮಸಿ || " - ನಿಮ್ಮ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಯು ಮಂಗಲಕರವಾಗಿರಲಿ. ನಿಮಗೆ ಹಿತಕರವಾಗಿರಲಿ. ಜೇನ್ನೊಣಗಳಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರಿ. ಇಲ್ಲಿಯೆ ನಿಮ್ಮ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿರಿ. ನನ್ನೊಡನೆ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತೇನೆ - ಎನ್ನುತ್ತಾ ಭಾವಸಲ್ಲಾಪ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತಗಳು ಹರಡಿವೆ. “ಗೋವುಗಳ ಹಾಲು ಎ೦ತಹಾ ದುರ್ಬಲರನ್ನೂ ಸುಪುಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಕುರೂಪಿಯನ್ನೂ ಸುಂದರಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಗೆ ಶೋಭೆ ತರುತ್ತದೆ. ಗೋವು ಸರ್ವರಿಗೂ ಸಂಪತ್ತಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರು ಬಾಗ್ಯಶಾಲಿಗಳೇ ಸರಿ” ಎಂದು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದೆ ವೇದ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಮಾತೆ ಎಂದು ಕರೆದದ್ದು ಗೋವನ್ನು ಮಾತ್ರ. ಅಂತಹಾ, ಗೋವುಗಳನ್ನೇ ಕೊಂಡಾಡಿರುವ ವೇದಗಳ ಪಠಣ ಗೋವುಗಳ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ, ಗೋವುಗಳ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ನಡೆದರೆ...? ಎಂತಹಾ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಸನ್ನಿವೇಶವದಾಗಿರಬಹುದು?

               ಆದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಮಂದಮತಿಗಳು ವೇದಕಾಲೀನ ಜನರು ಗೋವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು, ಗೋಮಾಂಸ ಭಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು ಇಂದಿನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಹೇರಿಕೆ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಬಡಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ವೇದಗಳಲ್ಲೇ ಗೋವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿರುವುದನ್ನು ಈ ಪ್ರಭೃತಿಗಳು ಮರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಋಗ್ವೇದದ ಎಂಟನೆಯ ಮಂಡಲ,
"ಮಾತಾ ರುದ್ರಾಣಾಂ ದು ಹಿತಾ ವಸೂನಾಂ ಸ್ವಸಾದಿತ್ಯಾನಾಮಮೃತಸ್ಯ ನಾಭಿಃ |
ಪ್ರಮವೋಚಂಚಿಕಿತುಷೇ ಜನಾಯ ಗಾಮನಾಗಾಂ ಅದಿತಿಂ ವಧಿಷ್ಟ (ಸೂಕ್ತ- 101; 15)"
- ರುದ್ರರಿಗೆ ತಾಯಿಯೂ, ವಸುಗಳಿಗೆ ಮಗಳೂ, ಅಮೃತದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ಥಾನವೂ, ಪಾಪರಹಿತಳೂ, ಪೂಜ್ಯಳೂ ಆದ ದೇವಮಾತೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಡಿರಿ - ಎನ್ನುತ್ತದೆ.
"ವಚೋವಿದಂ ವಾಚಮುದೀರಯಂತೀಂ ವಿಶ್ವಾಭಿರ್ದೀ ಭಿರುಪತಿಷ್ಠ ಮಾನಾಮ್|
ದೇವೀಂ ದೇವೇಭ್ಯಃ ಪರ್ಯೇಯುಷೀಂ ಗಾಮ್ ಆಮಾ ವೃತ್ತ ಮರ್ತ್ಯೋ ದಭ್ರಚೇತಾಃ || ( ಋಗ್ವೇದ-೮ನೇ ಮಂಡಲ, ಸೂಕ್ತ-೧೦೧; ೧೬)
- ಮಾತನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುವವಳು, ಮಾತನ್ನು ತಾನೇ ಉಚ್ಚರಿಸುವವಳೂ, ಎಲ್ಲಾ ಬುದ್ಧಿವಂತರಿಂದ ಆಶ್ರಯಿಸಲ್ಪಡುವವಳೂ, ದೇವಿ ಸ್ವರೂಪಳೂ, ದೇವತೆಗಳ ಪೂಜೆಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡುವವಳೂ ಆದ ಗೋವನ್ನು ಹೀನ ಮನಸ್ಸಿನವನು ಮಾತ್ರ ದೂರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ವಾಜಸನೇಯ ಸಂಹಿತೆ, "ಗಾಂ ಮಾ ಹಿಂಸೀರದಿತಿಂ ವಿರಾಜಮ್" ಸರ್ವರ ತಾಯಿ ಗೋವನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಋಗ್ವೇದದ ೧, ೪, ೫, ೮ ಹಾಗೂ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲಗಳಲ್ಲಿ ಗೋವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದ್ದು (ಅಘ್ನ್ಯ) ಎಂದಿದೆ. ಅಥರ್ವ ವೇದದ ಐದನೇ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಹಸುವನ್ನು ಕೊಂದು ತಿನ್ನುವವರು ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ಪಾಪವನ್ನು ತಂದು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದಿದೆ. ಹನ್ನೆರಡನೇ ಕಾಂಡ ಹಸುವನ್ನು ತಿನ್ನುವವನ ಮಕ್ಕಳು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೃಹಸ್ಪತಿ ಸಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದಿದೆ. ಋಕ್ಸಂಹಿತೆಯ ಸೂಕ್ತವೊಂದು,
"ಯಃ ಪೌರುಷೇಯೇಣ ಕ್ರವಿಷಾ ಸಮಂಕ್ತೇ ಯೋ ಅಶ್ವ್ಯೇನ ಪಶುನಾ ಯಾತುಧಾನಃ |
ಯೋ ಅಘ್ನ್ಯಾಯಾ ಭರತಿ ಕ್ಷೀರಮಗ್ನೇ ತೇಷಾಂ ಶೀರ್ಷಾಣಿ ಹರಸಾಪಿ ವೃಶ್ಚ ||" - ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಯಾವ ರಾಕ್ಷಸನು ಪುರುಷಸಂಬಂಧಿ ಮಾಂಸದಿಂದಲೂ, ಕುದುರೆ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಾಂಸದಿಂದಲೂ, ವಧಿಸಲ್ಪಡಬಾರದ ಗೋವಿನ ಮಾಂಸದಿಂದಲೂ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವನೋ, ಗೋಕ್ಷೀರವನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವನೋ ಅಂಥವರ ತಲೆಗಳನ್ನು ಹೇ ಅಗ್ನಿದೇವ! ನಿನ್ನ ಜ್ವಾಲೆಗಳಿಂದ ಸುಟ್ಟು ನಾಶಮಾಡು ಎಂದರ್ಥ.



ಕ್ರೌಂಚದ ಶೋಕವೇ ಶ್ಲೋಕವಾಯಿತು...! ರಾಮ ಎನುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮದ ಹೆಸರಾಯಿತು!

ಕ್ರೌಂಚದ ಶೋಕವೇ ಶ್ಲೋಕವಾಯಿತು...! ರಾಮ ಎನುವ ಪರಬ್ರಹ್ಮದ ಹೆಸರಾಯಿತು!


                     ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಕ್ರೌಂಚ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಿಲ್ಲ? ಆದರೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಾರಿ ರಾಮಾಯಣ ಹುಟ್ಟಿತು. ನಾಗಚಂದ್ರ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ,"ಬರೆದರೆ ರಾಘವನನ್ನು ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿಸಿ ಬರೆಯಬೇಕು. ಆಗ ಕಥೆ ಉದಾತ್ತವಾದೀತು" ರಾಮಾಯಣ-ಭಾರತಗಳು ಸರಸ್ವತಿಯ ಎರಡು ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು. ರಾಮ ವೇದದ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ. ತಾನಿಡುವ ಒಂದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯೂ ನಿರ್ದುಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಇಡೀ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನಡೆದು ತೋರಿದ ಪುರುಷೋತ್ತಮತ್ವ. ಮನುಷ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕು ಎಂದು ನಡೆದು ತೋರಿದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ! ಅವನು ಆದಿಕವಿಯ ಅನಾದಿ ನಾಯಕ. ರಾಮೋ ವಿಗ್ರಹವಾನ್ ಧರ್ಮಃ. ರಾಮನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಡೆಗೂ ಧರ್ಮವೇ ಆಧಾರ. ಅವಧೂತ ಸದಾಶಿವ ಬ್ರಹ್ಮೇಂದ್ರರಿಗಂತೂ ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮವಾಗಿಯೇ ಕಂಡು ಅವರ ಅದೆಷ್ಟೋ ಸಂಗೀತ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ನಾಯಕನಾದ.

              ಸೀತಾ ರಾಮರ ಪರಿಣಯ ಆಗಷ್ಟೇ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ರಾಮನ ಯುವರಾಜ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಅಯೋಧ್ಯೆ ಅಣಿಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಿದ್ದಳೋ ಆ ಮಂಥರೆ. ದಶರಥನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಮಡದಿ ಕೈಕೆಯ ಕಿವಿಯೂದಿದಳು. ಕೈಕೆಯನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಾಡಿಸಿದವಳು ಆಕೆ. ದಶರಥ ಹಿಂದೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದ ವರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತೆ ಕೈಕೆಯ ಮನವೊಲಿಸಿದಳು. ಕೈಕೆ ಶೋಕಾಗಾರವನ್ನು ಹೊಕ್ಕಳು. ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯ ಹಠಕ್ಕೆ ಕರಗಿ ಹೋಗಿ ಕಾರಣ ಕೇಳಿದ ದಶರಥನ ಎದೆ ಬಿರಿಯಿತು. ಒಂದೆಡೆ ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಪ್ರಿಯ ಪುತ್ರನ ವಿಯೋಗದ ದುಃಖ.  ತಂದೆ ತಾಯಂದಿರ ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಪುತ್ರನಾಗಿ, ಸದಾ ತನ್ನ ನೆರಳಾಗಿರುವ ಅನುಜರಿಗೆ ಹಿರಿಯಣ್ಣನಾಗಿ, ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ನಲ್ಮೆಯ ಸಖನಾಗಿ, ಮಡದಿ ಸೀತೆಯ ಪ್ರೇಮದ ಪತಿಯಾಗಿ, ಗುರು ಹಿರಿಯರಿಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿ, ಹಿರಿಕಿರಿಯ ಬಡವ-ಬಲ್ಲಿದ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಗೌರವ ತೋರುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೂ ಒಡನಾಡುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರ ಮನೆಯ ಮಗನಂತೆ ಬೆಳೆದ ರಾಮಚಂದ್ರನ ಅಗಲುವಿಕೆಯೆಂದರೆ…….ಪುತ್ರ ವಾತ್ಸಲ್ಯ ಆತನನ್ನು "ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದು ಪಟ್ಟವೇರು" ಎನ್ನುವ ಹತಾಶೆಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಿತು! ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರೆ ರಾಮ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಪಟ್ಟವೇರಬಹುದಿತ್ತು. ಉಳಿದವರಿಗಾದರೋ ಸ್ವತಃ ತಂದೆಯೇ ತನ್ನನ್ನು ಕೊಂದು ಪಟ್ಟವೇರು ಎನ್ನಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಾತು ಮುಗಿಯುವುದರೊಳಗೆ ತಂದೆಯ ಶಿರ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತೋ ಏನೋ. ಕನಲಿದ್ದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ರಾಮನ ಒಂದು ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನ "ಹೂಂಕಾರ" ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಸಿಷ್ಠರು ರಾಮನ ಒಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆಗೆ ತುದಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು. ತಾಯಂದಿರ ಪುತ್ರವಾತ್ಸಲ್ಯ, ಬಂಧುಗಳ ಪ್ರೇಮ, ಮಂತ್ರಿ ಮಾಗಧರ ಗೌರವ ರಾಮನನ್ನು ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಪಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಜೆಗಳ ಅನುರಾಗ ರಾಮನ ದ್ವೇಷಾಸೂಯೆಗಳಿಲ್ಲದ ಸರ್ವಜನ ಹಿತದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಹಾತೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರೂ ರಾಮನ ಪರವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ರಾಮ ಮಾತ್ರ ಕೈಕೆ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ! ಇಲ್ಲ, ರಾಮ ಧರ್ಮದ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತ. ವಂಶದ ಗೌರವ ಉಳಿಸಲೋಸುಗ ತನ್ನ ಸುಖವನ್ನು ಬಲಿಕೊಡಲು ಸಿದ್ಧನಾದ. ಬಹುಷಃ ಸಿಂಹಾಸನವೇರಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗುವುದನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಏಕಮಾತ್ರ ರಾಜಕುಮಾರನಿರಬೇಕು ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರ!

               ವನಗಮನವೇನೂ ರಾಮನಿಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಯಜ್ಞ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಲಕ್ಷ್ಮಣರನ್ನು ತನ್ನೊಡನೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಸೂಕ್ತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೇ ನೀಡಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ. ಸ್ವತಃ ರಾಕ್ಷಸರುಗಳನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಆ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ರಾಮನನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಧರ್ಮದ ಒಳಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಅರಿವನ್ನೂ ಮೂಡಿಸಿದ. ಈ ಜಗದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ-ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಾನೊಂದು ಮಾಧ್ಯಮ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬಾಲರಾಮ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಪರಂಪರೆಯ ಬಗೆಗೆ ಪೂಜ್ಯ ಭಾವನೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಉಳಿವಿಗೆ ಅದು ಹಾತೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಧರ್ಮಪಥ ದರ್ಶಕವದು. ಹೇಗಿರಬೇಕೆಂದು ಆಚರಿಸಿ ತೋರಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅದರ ಕರ್ತವ್ಯ.

               ರಾಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಕೇತ; ಆದರೆ ಅವನದ್ದು ಸಂಕುಚಿತವಲ್ಲದ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರದ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಸೀತಾ ಪರಿಣಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ "ತಂದೆಗೆ ತುಂಬಾ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾದ ಹುಡುಗಿ" ಎನ್ನುವುದು ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಖುಷಿ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬ ಇನ್ನೇನು ವಿಘಟಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಾಗ ಅದನ್ನು ಬೆಸೆಯಲು ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದವ ಆತ. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನೇನು ಬಲಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ತಂದೆ ವಚನಭೃಷ್ಟನಾಗಬಾರದು ಎನ್ನುವುದು ಅವನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ ತಪ್ಪಿ ನಡೆದರೆ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ರಾಜ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ತಂದೆಯ ಮಾತನ್ನು ನಡೆಸಲು ಆತ ಮುಂದಾದ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ರಾಮನಂಥ ರಾಜ ಸಿಗದೇ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಇಲ್ಲ, ತನ್ನಷ್ಟೇ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಭರತ ರಾಜ್ಯವಾಳಬಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ಅವನಿಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅಷ್ಟೂ ಜನರೂ ಅವನ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತರೂ ಅವನು ಧರ್ಮದ ಪರ ವಹಿಸಿದ. ತನ್ನನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಬಂದ ಭರತನ ಒತ್ತಾಸೆಗೂ ಮಣಿಯದೆ ತಾಯಿಯದ್ದು ತಪ್ಪೆಂದು ಹೀಯಾಳಿಸದೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣು ಎಂದ. ಹೀಗೆ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕೆ ಎರವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪನ್ನು ಅವರನ್ನು ಬೈದಾಡದೆ ನವಿರಾಗಿ, ಸಮಾಧಾನ ಚಿತ್ತದಿಂದ ತಿದ್ದಿ ಕುಟುಂಬವನ್ನುಳಿಸಿದ. ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇಷ್ಟಾನಿಷ್ಟಗಳನ್ನು ಮೀರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಪಾಠವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ. ಹೇಗಿತ್ತು ರಾಮರಾಜ್ಯ? ಪ್ರಜೆಗಳು ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ವೈಷಮ್ಯ ಉಂಟಾದಾಗಲೂ, "ನೋಡು ರಾಮನ ಮುಖ ನೋಡಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎನ್ನುವಂತಹ ನೈತಿಕ ಭಯ ಪ್ರಜೆಗಳಲ್ಲಿತ್ತು. ರಾಮ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಿರಿಯಣ್ಣನಂತೆ!

                 ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ಪರಿಪಾಲನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಂತೆಗೆ ಸ್ವಯಂ ಶ್ರೀರಾಮನೇ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ..
"ಅಪ್ಯಹಂ ಜೀವಿತಂ ಜಹ್ಯಾಂ ತ್ವಾಂ ವಾ ಸೀತೇ ಸಲಕ್ಷ್ಮಣಾಮ್ |
ನ ತು ಪ್ರತಿಜ್ಞಾಂ ಸಂಶ್ರುತ್ಯ  ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಭ್ಯೋ ವಿಶೇಷತಃ ||”
ಹೇ.. ಸೀತೇ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಾಣವನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ಟೇನು! ಪ್ರಾಣಕ್ಕಿಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದ ನಿನ್ನನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ಟೇನು! ನಿನಗಿಂತ ಪ್ರಿಯನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನಾದರೂ ಬಿಟ್ಟೇನು! ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನೆಂದಿಗೂ ಬಿಡಲಾರೆ!!

               "ರಾಮ, ಗುಣಶ್ಲಾಘ್ಯನೂ, ತನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಬ್ಬಾಕೆಯನ್ನು ತಿರುಗಿಯೂ ನೋಡದಂತಹ ಸಂಯಮಿಯೂ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯನೂ, ಕಾರುಣ್ಯಮೂರ್ತಿಯೂ, ಧರ್ಮಾತ್ಮನೂ, ಗಾಢ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುವನೂ, ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಡುವಂತಹವನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ರಾಮನ ಬಗೆಗೆ ಅನುಸೂಯದಳಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಸೀತೆ. ಹೌದು ರಾಮನ ಪ್ರೀತಿ ಅಂತಹುದ್ದು. ಸ್ವತಃ ಸೀತೆಗೆ ಹೆರಳು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದ, ತಾನೇ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಬೇಯಿಸಿ ಸೀತೆಗೆ ತಿನ್ನಲು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ, ಅವಳ ಕಣ್ಣಂಚಿನ ನೋಟದಿಂದಲೇ ಅವಳ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವನು. ಅದಕ್ಕೇ ದಂಪತಿಗಳೆಂದರೆ ಸೀತಾರಾಮರಂತಿರಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಬಯಕೆ ಈ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರೋದು.

                 ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಕೆಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾದ ಗುಹನನ್ನು ಅಪ್ಪಿ ಆಲಂಗಿಸಿದ. ತನಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಶಬರಿಯ ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ಎಂಜಲೆಂದು ಬಗೆಯದೇ ತಾಯಿ ಮಗುವಿಗೆ ಕೊಡುವ ಆಹಾರದಂತೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ. ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಂಡು ಕಲ್ಲಾಗಿದ್ದ ಪತಿತೆ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಗೌತಮನಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ. ಋಷಿಮುನಿಗಳ ಸೇವೆಗೈದು, ಅವರಿಗಿದ್ದ ರಕ್ಕಸರ ಉಪಟಳವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿ ಅವರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ. ರಾಮನ ಸ್ವಭಾವವೇ ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸಿತು. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ವಾನರರೂ ಅವನ ಜೊತೆಯಾದರು. ರಾಕ್ಷಸರೂ ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಗೌರವ ತಾಳಿದರು.

                ವಾಲಿವಧೆ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಕುರಿತು ರಾಮನನ್ನು ದೂಷಿಸುವವರಿದ್ದಾರೆ. "ನನ್ನ ಸೊತ್ತೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನವು. ನಿನ್ನದೆಲ್ಲವೂ ನನ್ನವೂ; ಪತ್ನಿಯರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ!" ಎನ್ನುವ ಅಸಹ್ಯ ಒಪ್ಪಂದ ವಾಲಿ-ರಾವಣರ ನಡುವೆ ಆಗಿತ್ತು! ತಮ್ಮನ ಪತ್ನಿ ಮಗಳ ಸಮಾನ. ಅಂತಹ ತಮ್ಮನ ಪತ್ನಿಯನ್ನೇ ತನ್ನ ವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮನನ್ನು ಓಡಿಸಿದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಯುಕ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲದೆ ನೇರ ಗೆಲ್ಲಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಒಂದು ವೇಳೆ ರಾಮನದ್ದು ತಪ್ಪು ಎಂದಾಗಿದ್ದರೆ ತಾರೆ ವಾಲಿವಧೆಯ ಬಳಿಕ ಸುಗ್ರೀವನ ಕೈ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂಗದ ರಾಮದೂತನಾಗಿ ರಾವಣನ ಬಳಿ ಸಂಧಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ವಾಲಿಯ ಸಂಸಾರಕ್ಕೇ ಕಾಣದ ಮೋಸ, ಕೆಲವು ಪ್ರಭೃತಿಗಳಿಗೆ ಕಂಡಿತು!

                   ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ತನ್ನ ವಾನರ ಸೇನೆಯನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸೀತಾನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ ಸುಗ್ರೀವ. ಆದರೆ ರಾಮ ಮುದ್ರೆಯುಂಗುರ ಕೊಟ್ಟದ್ದು ಹನುಮನಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಹನುಮ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅಂಗದನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರಟವ. ಅಂತಹ ನಾಯಕ ಅಂಗದನಿಗೂ ಉಂಗುರ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ರಾಮನಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸವಿದ್ದದ್ದು ಹನುಮನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಅದನ್ನು ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಉಳಿದವರು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿಬಿಟ್ಟನಲ್ಲಾ ಎನ್ನುವ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದದ ರೀತಿ, ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ಕುಗ್ಗದ ರೀತಿ ಎಲ್ಲರೆದುರೇ ಹನುಮನಿಗೆ ಉಂಗುರ ಕೊಟ್ಟ. ಇದು ರಾಮನಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು, ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ, ಹಾಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಉಳಿದವರೂ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಗುರುತಿಸುವ ಗುಣವನ್ನು ಎದ್ದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಹನುಮನೂ ಹಾಗೆ, ನೋಡಿ ಬಾ ಎಂದರೆ ಶತ್ರುಪಾಳಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಬಂದವನವನು! ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಯೋಜನಗಟ್ಟಲೆಯ ಸಾಗರ ಹಾರಿ, ಅಶೋಕವನದಲ್ಲಿ ಶೋಕತಪ್ತಳಾದ ಸೀತೆಯನ್ನು ಕಂಡು, ಮುದ್ರೆಯುಂಗುರವಿತ್ತು, ಲಂಕೆಯನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ರಾವಣನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಚೂಡಾಮಣಿಯನ್ನು ತಂದು ರಾಮನ ಕೈಗಿತ್ತ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಹನುಮ. ಸ್ವಾಮಿ ನಿಷ್ಠೆಗೆ, ಭಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರು ಈ ಪವಮಾನ ಸುತ.

                ರಾವಣಾದಿಗಳನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಪುಷ್ಪಕವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರುವಾಗ ಭರದ್ವಾಜರ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಆಗಮನದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಅರುಹಿ ಭರತನ ಮುಖದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿಸು ಎಂದು ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ರಾಜ್ಯವಾಳಿ ಭರತನಲ್ಲೇನಾದರೂ ರಾಜ್ಯಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇಚ್ಛೆಯಿದ್ದರೆ ಅವನಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ; ಹೀಗೇ ಎಲ್ಲಾದರೂ ಹೊರಟು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವನ ಅಭಿಮತವಾಗಿತ್ತು.

               ಕುಡಿದ ಮತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಮಾತಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅವನು ರಾಮರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆ. ದಂಡಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಕಳಂಕ ಹೋದೀತೇ? ಆಡುವವರ ಬಾಯಿ ನಿಂತೀತೇ? ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯ ಚಾರಿತ್ರ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಿಂಹಾಸನದ ಗೌರವ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಧರ್ಮ; ಜೊತೆಗೆ ಪತ್ನಿಯ ವನಗಮನದ ಬಯಕೆ ನೆನಪಾಯಿತು. ಪ್ರಿಯ ಪತ್ನಿಯ ವಿಯೋಗ ಎನ್ನುವ ದುಃಖವನ್ನೂ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿ ರಾಜಾರಾಮನಾದ. ಅಶೋಕ ವನವೂ ಅವಳ ಶೋಕವನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ರಾಮರಾಜ್ಯವೂ! ಆದರೂ ಆಕೆ "ಕರುಣಾಳು ರಾಘವನೊಳು ತಪ್ಪಿಲ್ಲ" ಎಂದು ದುಃಖ ನುಂಗಿಕೊಂಡು ಮಹಾತ್ಮೆಯಾದಳು. ಕ್ರೌಂಚದ ಕಣ್ಣೀರಿನ ಕಥೆ ಬರೆದವನಿಗೆ ತನ್ನ ನಾಯಕಿಯ ಕಣ್ಣೀರ ಕಥೆ ಬರೆಯುವಾಗ ಕೈಕಟ್ಟಿರಬೇಕು! ಶೋಕವನ್ನೇ ಶ್ಲೋಕವನ್ನಾಗಿಸಿದವನಿಗೆ ಶೋಕತಪ್ತಳಾದ ತನ್ನ ಕಥಾ ನಾಯಕಿಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾಣುವಾಗ ಎದೆ ಬಿರಿಯದಿದ್ದೀತೇ?

                     ದುಃಖ...ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನೀವು ಭಾಗಿಯಾದಾಗಲೇ ಬರಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಆಪ್ತರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅನಾನುಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಲೆದೋರಿದಾಗ ಉಂಟಾಗಬೇಕೆಂದೂ ಇಲ್ಲ. ಸನ್ನಿವೇಶ ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಲಿ, ಯಾವ ಕಾಲದ್ದೇ ಆಗಿರಲಿ, ಅದರ ಒಳಹೊಕ್ಕಾಗ ಭಾವ ಮೀಟಿ ತಂತಾನೆ ಅದು ಹೊರ ಹೊಮ್ಮುವುದು. ಅದು ರಾಮನ ವನ ಗಮನದ ಸನ್ನಿವೇಶವಾದ ಪಿತೃವಿಯೋಗ ಇರಬಹುದು, ಸೀತಾ ಪರಿತ್ಯಾಗ ಅಥವಾ ಪತ್ನಿವಿಯೋಗ ಇರಬಹುದು. ನಿರ್ಯಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನುಜ ಲಕ್ಷ್ಮಣಗೆ ನೀಡುವ ಆದೇಶದಿಂದಾಗುವ ಭ್ರಾತೃ ವಿಯೋಗವೇ ಇರಬಹುದು! ರಾಮನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅವನ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿಯಲ್ಲ, ರಾಮನನ್ನು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಕಾಣುವಾಗಲೇ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ರಾಮನನ್ನು ಒಂದು ಕಥಾ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಈ ಮೇಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ದುಃಖವಿದೆಯಲ್ಲ ಅದೇನು ಸಾಮಾನ್ಯದ್ದೇ! ಈ ಘಟನೆಗೆ ಕಾವ್ಯರೂಪ ಕೊಡುವಾಗ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ದುಃಖದ ಪರಿ ಎಂತಿರಬಹುದು! ಅದನ್ನು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಕ್ರೌಂಚದ ಕೂಗಿನಲ್ಲೇ ಕಂಡ! ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮ ಅನುಭವಿಸುವ ದುಃಖ ... ಹೇಳಲಸದಳ! ಸೀತೆಯ ದುಃಖವನ್ನು ಬರೆದವರಿದ್ದಾರೆ. ಊರ್ಮಿಳೆಯ ಬವಣೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದವರಿದ್ದಾರೆ. ಅಹಲ್ಯೆಯ ಪರವಾಗಿ ಕಣ್ಣೀರು ಸುರಿಸಿದವರಿದ್ದಾರೆ! ಆದರೆ ರಾಮನ ದುಃಖವನ್ನು ಕಂಡವರಾರು? ಆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಆತ ದುಃಖವನ್ನು ನುಂಗಿ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟ! ಕೊನೆಗೆ ಕಾಲನೇ ಬಂದು ಕರೆದಾಗಲೂ! ಹೌದು, ರಾಮ ದೇವರಾದುದು ಸುಮ್ಮನೆ ಅಲ್ಲ!

ಮತಾಂತರಕ್ಕಿಂತ ಮರಣ ಲೇಸೆಂದ ಧರ್ಮವೀರ

ಮತಾಂತರಕ್ಕಿಂತ ಮರಣ ಲೇಸೆಂದ ಧರ್ಮವೀರ

        ಆ ಧೀರನಿಗೂ ಅವನ ಮಂತ್ರಿಗೂ ಕೋಡಂಗಿಯ ವೇಷ ಹಾಕಿಸಿ, ಟೋಪಿಗೆ ಗಂಟೆ ಕಟ್ಟಿ, ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ಧಗಳಿಂದ ಕಿಚಾಯಿಸುತ್ತಾ, ಒಂಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿ ಬಾದಷಹನ ಬಳಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಬಾದಷಹ ನಿಧಿ-ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದೀಯಾ ಎಂದು ನಾನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕೇಳಿದರೂ ಆತ ತುಟಿಪಿಟಿಕ್ಕೆನ್ನಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಯಬೇಕಿದ್ದರೆ ಇಸ್ಲಾಂ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಷರತ್ತು ಹಾಕಿದರೂ ಮಿಸುಕಾಡಲಿಲ್ಲ. ದಿನಾ ಬಗೆಬಗೆಯ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಆತ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲೇ ಬಾದಷಹಾನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿ ಗಟ್ಟಿ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನೇ ಹೊರತು ತಾನು ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಸಾಲಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಅವರ ನಡುವೆ ಅವನನ್ನು ಎಳೆಸಿ ಅವರಿಂದ ಸಾಯ ಬಡಿದು ರಕ್ತ ಸೋರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನು ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದಾಗ ಬರೆಯುವ ಸಾಮಗ್ರಿ ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಾದಷಹಾ ನನಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನೇ ಲಂಚವಾಗಿ ಕೊಟ್ಟರೂ ಮತಾಂತರವಾಗಲಾರೆ ಎಂದು ಬರೆದ ಆ ಧೀರ. ಆ ರಾತ್ರಿ ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತಿವಿಯಲಾಯಿತು. ಮರುದಿನ ನಾಲಗೆ ಕತ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಕೊಂದು, ಬಂಧಿಸಿ, ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಗರಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆದಿಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕೆಂದು ಖಾಜಿಗಳು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 11ರಂದು ಅವನ ಒಂದೊಂದೇ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಆ ಮಾಂಸವನ್ನು ಅವನ ಎದುರೇ ನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದ ಅವರಿಬ್ಬರ ರುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲು ತುಂಬಿ ಡೋಲು ಬಾರಿಸುತ್ತಾ, ಕಹಳೆಗಳನ್ನೂದುತ್ತಾ ದಖ್ಖನ್ನಿನ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಹ ಹೇಯ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರೂ ಮತಾಂತರಕ್ಕಿಂತ ಮರಣವೇ ಮಹಾನವಮಿ ಎಂದ ಆ ಧೀರ ಮತ್ಯಾರಲ್ಲಾ ಹೈಂದವೀ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜನಕ ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿಯ ಧೀರ ಪುತ್ರ ಸಂಭಾಜಿ! ಸಿಂಹದ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನರಿ ಹುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವೇ?

          ದುರಭ್ಯಾಸಗಳೇ ಮೈವೆತ್ತಂತೆ ವಿಲಾಸಿಯಾಗಿ ತಂದೆಯ ಮಾತಿಗೂ ಬಗ್ಗದ ಕಾರಣ ತಂದೆಯ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧದಲ್ಲಿದ್ದ ಹುಡುಗಾಟಿಕೆಯ ಸಂಭಾಜಿ ಬದಲಾದದ್ದು ಕೂಡಾ ಒಂದು ಪವಾಡ! 1980ರಲ್ಲಿ ಚೈತ್ರ ಪೌರ್ಣಮಿಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಅಳುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಬಂಧು-ಬಳಗಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಧೈರ್ಯ-ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಿ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಹೊರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಧ್ಯಾನಸ್ಥನಾಗಿ ಯೋಗಿಯಂತೆ  ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಇಹಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಅವನು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ ಹೈಂದವೀ ಸ್ವರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡದ್ದು ಶೂನ್ಯತೆಯೇ. ಮಕ್ಕಳೇನೋ ಇಬ್ಬರಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬನಂತೂ ದುರಭ್ಯಾಸಗಳ ದಾಸ, ದುರ್ಗುಣಿ. ಸಂಭಾಜಿ! ಅಪ್ಪನಿಗೇ ತಿರುಗಿ ಬಿದ್ದು ಶತ್ರುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಡ್ಡಿದವ. ಕೊನೆಗೇ ಶಿವಾಜಿಯ ಬುದ್ಧಿವಾದಕ್ಕೆ ಮಣಿದು ತಂದೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಆದರೆ ಮರಳಿದ ಬಳಿಕವೂ ಬದಲಾಗದ ಕಾರಣ ಶಿವಾಜಿಯಿಂದಲೇ ಪನ್ಹಾಳಗಢದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ. ಅಂತಹವನನ್ನು ರಾಜಪಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಲು ಬುದ್ಧಿಯಿದ್ದ ಯಾವ ಮಂತ್ರಿ ಒಪ್ಪಿಯಾನು? ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಗ ರಾಜಾರಾಮ ಹತ್ತರ ಎಳೆ ಹುಡುಗ. ಅವನು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?  ಸೊಯಿರಾಬಾಯಿ ದಿಢೀರನೇ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದು ಮಂತ್ರಿಗಳೀರ್ವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಮಗ ರಾಜಾರಾಮನನ್ನು ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿಸಿದಳು. ಉಳಿದ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೂ, ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೂ ಅದು ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೇನು ರಾಜ್ಯ ಅಂತಃಕಲಹಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವಾಗ ಅಚ್ಚರಿಯೊಂದು ಘಟಿಸಿತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತೀವ ಪ್ರೇಮ, ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಧರ್ಮದ ಧಾರಣ, ಚಿತ್ತಶುದ್ಧಿ-ದೀಕ್ಷಾಬದ್ಧನಾಗಿ ಹಿಂದುತ್ವದ ತೋರಣ ಕಟ್ಟಿದ ಶಿವಾಜಿಯ ಬಲಿಷ್ಟ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಇನ್ನೇನು ಔರಂಗಜೇಬನೆಂಬ ಮತಾಂಧನಿಗೆ ಸುಲಭ ತುತ್ತಾಗಬಹುದು ಎಂದೆಣಿಸಿದವರೆಲ್ಲಾ ಕತ್ತು ಮೇಲೆತ್ತಿ ಸದಾ ನೋಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿವಾಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಗದೊಮ್ಮೆ ಪುಟಿದೆದ್ದ ಶಿವಶಕ್ತಿ, ಇನ್ನೇನು ಮರಾಠರ ಆಟವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮಂಡಿಗೆ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮುಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿ ಹೆಗಲು ಸೆಟೆಸಿ ವಿಜೃಂಭಿಸಿತು. ಶಿವಾಜಿ ಉರಿಸಿದ ದೀಪ ಒಬ್ಬನ ಹಿಂದೆ ಒಬ್ಬ ನಾಯಕರಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದವರೆಗೂ, ಆ ಮೇಲೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯಲ್ಲೂ ಆವಾಹಿಸಿ ನಿರಂತರ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಹಲಕೆಲವು ಕಾಲ ಶತ್ರುಗಳ ಜಂಘಾಬಲವನ್ನೇ ಉಡುಗಿಸಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕಥನವನ್ನು ಸುವರ್ಣಾಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಸಿತು.

               ಹೌದು, ಯಾವ ಸಂಭಾಜಿ ಶಿವಾಜಿಯಂತಹ ಕರ್ಮಯೋಗಿಗೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಾಡಿದ್ದನೋ, ಅಂತಹ ವಿಲಾಸಿ ತಂದೆಯ ಮರಣದ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದೊಡನೆ ಬದಲಾದ. ಸ್ವತಃ ಶಿವಾಜಿಯೇ ಅವನಲ್ಲಿ ಆವಾಹನೆಯಾದನೋ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅಪ್ರತಿಮ ರಾಜಕೀಯ ಚಾಣಾಕ್ಷತೆ ಮೆರೆದ. ರಾಜಪ್ರಮುಖರ ಜೊತೆ ರಾಯಭಾರ ನಡೆಸಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ತನ್ನ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು ಪನ್ಹಾಳವನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ಮರಾಠ ಹಾಗೂ ಕೊಂಕಣಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಸೀಮೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಐದು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರೊಡನೆ ಹೊರಟ ಆತ ರಾಯಗಢ ಸೇರಿದಾಗ ಸೈನಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೆ ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿರೋಧವಿಲ್ಲದೆ ಸಿಂಹಾಸನಾರೂಢನಾದ ಆತ ಎಲ್ಲ ಒಳಪಿತೂರಿಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ. ಸುಖಲೋಲುಪನಾಗಿ ಮದಿರೆ-ಮಾನಿನಿಯರ ದಾಸನಾಗಿದ್ದರೂ, ಅನುಮಾನ ಬಂದವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದರೂ, ಕವಿಕುಲೇಶನೊಬ್ಬನನ್ನೇ ಆಪ್ತ ಸಚಿವನನ್ನಾಗಿಸಿ ಮಿಕ್ಕವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ದೂರವಿಟ್ಟರೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡಿದ. ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧವೇ ದಂಗೆಯೆದ್ದಿದ್ದ ಮಗ ಅಕ್ಬರನಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದನೆನ್ನುವ ನೆಪ ಹಿಡಿದು ಸ್ವಯಂ ತಾನೇ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಂದರೂ ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾಗಲಿಲ್ಲ. "ದುಷ್ಟ ತಂದೆಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ದುರುಳ ಮಗ" ಸಂಭಾಜಿಯ ಸೊಕ್ಕು ಮುರಿಯುತ್ತೇನೆಂದು 1681ರಲ್ಲಿ ಹೊರಟು ಬಂದ ಔರಂಗಜೇಬ ಕಾಲು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಗೆಲ್ಲಲಾರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಳೆದು ರಾಜಧಾನಿ ಸೇರದೆ ಹತಾಷೆ, ನಿರಾಶೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಸುನೀಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತೆಂದರೆ ಸಂಭಾಜಿಯ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು.

           ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಯೋಗ್ಯತೆ, ಧ್ಯೇಯ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನರಿಯದೆ ಮೊಘಲರ ಪಕ್ಷವನ್ನಾಂತು ಸನಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಮರೆತಿದ್ದ ಸಂಭಾಜಿ ಛತ್ರಪತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಯುದ್ಧ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನೇ ಆವಾಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಶತ್ರುವಿನ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಅಪ್ರತಿಮನಾದ ಔರಂಗಜೇಬನಂತಹವನೇ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರದಾದ. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ನಾನಾ ವಿಧವಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ತಂತ್ರ ಹೂಡಲು ಮುಂದಾದ ಮೊಘಲ್ ದೊರೆ. ಔರಂಗಜೇಬನ ಭೀತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೋಸುಗ ಮರಾಠರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಾ ಅವರಿಗೆ ಭಾರೀ ಕಪ್ಪವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗೋಲ್ಕೊಂಡಾ ಹಾಗೂ ಬಿಜಾಪುರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವನ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಶವಾದವು. ಆದರೆ ಔರಂಗಜೇಬನ ಈ ಉಪಾಯ ಅವನಿಗೇ ತಿರುವು ಮುರುವಾಯಿತು. ಆ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸೈನಿಕರು ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮರಾಠರ ತೆಕ್ಕೆಗೇ ಬಂದರು. ಇದರಿಂದ ಸಂಭಾಜಿಯ ಸೈನ್ಯ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ಔರಂಗಜೇಬ ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಪರಿತಪಿಸುವಂತಾಯಿತು.

            ಶಿವಾಜಿಯಂತೆ ತಾನಾಳಿದ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಸಂಭಾಜಿಗೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ರಣಭೂಮಿಯೇ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮೊಘಲರು ಒಂದು ಕಡೆಯಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜಂಜೀರಾದ ಸಿದ್ದಿಗಳು; ಆಂಗ್ಲರು ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಇನ್ನುಳಿದ ಕಡೆ; ಹೀಗೆ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಇವರನ್ನೆಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಪ್ರತಾಪದಿಂದಲೇ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡರೂ ತನ್ನೊಳಗಿನ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಕೊನೆಗೂ ಸಂಭಾಜಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಐದು ಲಕ್ಷ ಯೋಧರ ಬೃಹತ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಸಾರಥ್ಯ ವಹಿಸಿ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷ ಹೋರಾಡಿದರೂ ಔರಂಗಜೇಬನೇ ಸಾಧಿಸಲಾಗದ ಕಾರ್ಯವೊಂದು ವಿಶ್ವಾಸಘಾತಕರಿಂದ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಆಗಿ ಹೋಯಿತು. ಸಂಭಾಜಿಯ ಭಾವ ಗಜೋಜಿ ಷಿರ್ಕೆ ಮೊಗಲ್ ಸರ್ದಾರ್ ಮುಕರಾಬ್ ಖಾನಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ದಾರಿ ತೋರಿಸಿ ದುರ್ಭೇದ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸಂಗಮೇಶ್ವರಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದು ಸಂಭಾಜಿಯ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ. ಹೀಗೆ ಸಂಭಾಜಿ 1689ರಲ್ಲಿ ಸಂಗಮೇಶ್ವರವೆಂಬ ದುರ್ಭೇದ್ಯ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದದ್ದು ಭಾರತ ವಿರೋಧಿ ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಆರೋಪಿಸಿರುವಂತೆ ಸಂಗಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಕುಡಿದು, ಕುಣಿದು ವಿಲಾಸದಲ್ಲಿ ಮೈಮರೆತಿದ್ದಾಗಲಲ್ಲ; ಸ್ವಂತದವರ ವಿಶ್ವಾಸದ್ರೋಹದಿಂದಾಗಿ!

         ಆ ನಂತರ ನಡೆದದ್ದು ಪೈಶಾಚಿಕ ಕೃತ್ಯ. ವಿಧವಿಧವಾದ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಕೊಟ್ಟಾಗಲೂ ಮತಾಂತರವಾಗಲು ಒಪ್ಪದ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಅಮಾನುಷವಾಗಿ ಅಂಗಾಂಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನರಿನಾಯಿಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಸಂಭಾಜಿಯ ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆಯ ವಿಚಾರ ತಿಳಿಯುತ್ತಲೇ ಮರಾಠರ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಸೇಡಿನ ಜ್ವಾಲೆ ಧಗಧಗನೇ ಉರಿಯಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಯಾರೂ ಜಗಳವಾಡಲಿಲ್ಲ. ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಕೊಂದು ರಾಯಗಢದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಲು ಔರಂಗಜೇಬ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೇ ಸಂಭಾಜಿಯ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ ಏಸೂಬಾಯಿ ಏಳು ವರ್ಷದ ತನ್ನ ಮಗು ಸಾಹುವಿಗೆ ಪಟ್ಟಕಟ್ಟುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮೈದುನ ರಾಜಾರಾಮನಿಗೆ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿದಳು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೊಘಲರ ಸೈನ್ಯದೆದುರು ಮರಾಠಾ ಸೇನೆ ಸೋತರೆ ರಾಜನಿಲ್ಲದೆ ರಾಜ್ಯ ಅನಾಥವಾಗುತ್ತದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಮಿತ ಪರಿವಾರದೊಂದಿಗೆ ರಾಜಾರಾಮನನ್ನು ಜಿಂಜೀ ಕೋಟೆಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದಳು. ರಾಜ ಪ್ರಮುಖರನ್ನೆಲ್ಲಾ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರು ಒಂದೊಂದು ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದಳು. ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ತನ್ನ ಮಗ ಹಾಗೂ ಅಂತಃಪುರಸ್ತ್ರೀಯರೊಂದಿಗೆ ಮೊಘಲರು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಂಧಿಯಾಗಿಹೋದಳು. ಇನ್ನೇನು ಮರಾಠರ ಕಥೆ ಮುಗಿಯಿತೆಂದು ಕನಸಿನ ಗೋಪುರ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಕೊನೆಗೂ ದೆಹಲಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಲಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ಬಳಿಕ ಜಿಂಜೀಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನಾದರೂ ರಾಜಾರಾಮನನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸತಾರಾವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮೊಘಲರನ್ನು ಕಾಡಿದ. ಉಳಿದ ಕಡೆ ಶಿವಾಜಿ ಕಟ್ಟಿದ್ದ ಸಮರ್ಥ ಸರ್ದಾರ ಪಡೆ ಮೊಗಲರನ್ನು ಅಟಕಾಯಿಸಿ ಬಡಿಯಿತು. ಬದುಕಿದ್ದಾಗಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಣಿಸಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಸಂಭಾಜಿ ಮರಾಠರನ್ನು ಸಾವಿರ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ. ಒಂದೊಂದು ಮರಾಠಮನೆಯೂ ಒಂದೊಂದು ಕೋಟೆಯಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮರಾಠನೂ ಓರ್ವ ಸೈನಿಕನಾದ. ಶಿವಾಜಿಯಿಂದ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿ, ಸಂಭಾಜಿಯ ಬಲಗೈ ಬಂಟನಾಗಿದ್ದ ಸಂತಾಜಿ ಘೋರ್ಪಡೆ, ಧನಾಜಿ ಯಾದವನ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮೊಘಲ್ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಮೃತ್ಯುವಿನಂತೆ ಬೆನ್ನು ಹತ್ತಿದ. ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನಾಗಿದ್ದ ಸಂತಾಜಿಯ ಹೆಸರು ಕೇಳಿದೊಡನೆ ಮೊಘಲ್ ಸೈನಿಕರು ಬಿಡಿ ಸರದಾರರುಗಳೇ ಗಡಗಡ ನಡುಗುತ್ತಿದ್ದರು. "ಸಂತಾಜಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಾವಿಗೀಡಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಥವಾ ಸೆರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಮಾತ್ರ. ಆ ನೀಚ ನಾಯಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸೈನ್ಯದ ಯಾವನಿಗೂ ಧೈರ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಔರಂಗಜೇಬನ ಸಮಕಾಲೀನ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಚರಿತ್ರಕಾರ ಖಾಫಿಖಾನ್ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಕುದುರೆಗಳು ನೀರು ಕುಡಿಯಲಿಲ್ಲವೆಂದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂತಾಜಿ, ಧನಾಜಿಯರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಗಳು ಕಂಡವೇನೋ ಎಂದು ಭಯಪಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಸಂತಾ ತನ್ನಿಂದ ಹದಿನೆಂಟು ಮೈಲು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಬೆದರಿದ ಔರಂಗಜೇಬನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಫಿರುಜ್ ಜಂಗ್ ಅವನನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹೋಗುವುದಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಘೋಷಣೆ ಹಾಕಿ ಬಿಜಾಪುರ ದಾರಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದನಂತೆ. ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೇನೆಯೇನಾದರೂ ತಪ್ಪಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮೂರೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಘಲರ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಮರಾಠ ಸೇನೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಂತೂ ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಧೂಳೀಪಟ ಮಾಡಿ ಅವನ ಮಗಳನ್ನೇ ಬಂಧಿಸಿಬಿಟ್ಟಿತ್ತು ಮರಾಠ ಸೇನೆ.

             ಮುಂದೆ ರಾಜಾರಾಮನ ಪತ್ನಿ ತಾರಾಬಾಯಿಯ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಂತೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರದ ಹಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮರಾಠರದ್ದೇ ಮೇಲುಗೈಯಾಯಿತು. ಈಗ ಅವರು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಾಲೆಯ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮೊಘಲರೊಡನೆ ನೇರ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಳಿದಿದ್ದರು. ಮೊಘಲರ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿದಲೇ ತೆರಿಗೆ ವಸೂಲಿ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಮೊಘಲರ ಸಾಮಗ್ರಿ ಸಾಗಿಸುವ ವಾಹನಗಳನ್ನೇ ನೇರಾನೇರ ದಾಳಿಗಿಳಿದು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಔರಂಗಜೇಬನ ಸ್ವಂತ ಪಾಳಯಕ್ಕೇ ನುಗ್ಗಿ ಧಾನ್ಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನೇ ಕೊಳ್ಳೆ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಚತುರಂಗ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಮೊಘಲರನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ತಾವೇ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳೆಂಬಂತೆ ದಮ್ಡೆತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದಿದ್ದಾನೆ ವಿದೇಶೀ ಯಾತ್ರಿಕ ಮನುಸ್ಸೀ. ಮರಾಠ ಬೆಟ್ಟದ ಇಲಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಬಡಿದಟ್ಟಿ ಕೊಲ್ಲುವೆನೆಂದು 1681ರಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನೆದುರಿಸಲು ಬಂದ ಔರಂಗಜೇಬನಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಾದರೂ ಗೆಲುವು ಮರೀಚಿಕೆಯಾಯಿತು. ಒಬ್ಬ ಸಂಭಾಜಿಯನ್ನು ಕೊಂದೊಡನೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಂಭಾಜಿ ಅವತರಿಸಿದ. ಅವನು ಹೋದೊಡೆ ಮಗದೊಬ್ಬ...ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಇಡೀ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸಂಭಾಜೀಯೇ ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಕಂಸನಿಗೇ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕೃಷ್ಣರೇ ಕಂಡ ಹಾಗೆ. ಮರಾಠರ ಪ್ರಜಾಯುದ್ಧವಂತೂ ಅವನಿಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಸಿದಂತಾಯ್ತು. ಕೊನೆಕೊನೆಗೇ ತನ್ನ ಖಜಾನೆಯನ್ನೂ ಖಾಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸೈನಿಕರಿಗೆ ವೇತನ ಕೊಡಲೂ ಹಣವಿಲ್ಲದೆ, ಹತಾಷೆ, ನಿರಾಶೆಗಳಿಂದ ಜರ್ಝರಿತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮತಾಂಧತೆಯ ಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ. ಸುದೀರ್ಘ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹಲವರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರೂ ಅವನಿಗೆ ಮರಾಠರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲೆ ಜಿಹಾದ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಅವನಿಗೇ ಮುಳುವಾಯಿತು.  ಹಿಂದೂಗಳು ಶಿವಾಜಿಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉದ್ದೀಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ನಿದ್ದೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಸಂಭಾಜಿಯಂತೂ ಜೀವಂತವಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮರಣಿಸಿದ ಬಳಿಕವೂ ಮರಾಠರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನನ್ನು ಅಟಕಾಯಿಸಿ ಬಡಿದ. ಇದು ಚರಿತ್ರೆಕಾರರು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮರೆಯಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಧರ್ಮವೀರನೊಬ್ಬನ ನೈಜ ಕಥೆ!