ಆಯುರ್ವೇದಕ್ಕೂ ಮೂಲ ವೇದ; ನಾವು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಬಿಟ್ಟೆವೀಗ!

ಆಯುರ್ವೇದಕ್ಕೂ ಮೂಲ ವೇದ; ನಾವು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ ಬಿಟ್ಟೆವೀಗ!

               ಆತ ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯ ಚಾಲಕ. ಕೋವಾಸ್ಜಿ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯ. ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ ಮೈಸೂರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಟಿಪ್ಪುವಿನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದ ಆತ. ಮತಾಂಧ ಟಿಪ್ಪುವಿನ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ ಈತ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ. ಆ ಪಾಪಿಗಳು ಕೋವಾಸ್ಜಿಯ ಮೂಗನ್ನೇ ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದರು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹನ್ನೆರಡು ತಿಂಗಳ ಪರ್ಯಂತ ಮೂಗಿಲ್ಲದೆ ಪರಿತಪಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆತ ಬಳಿಕ ನೇರವಾಗಿ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯ ಕುಮಾರ (ಪುಣೆಯ ಬಳಿ) ಎನ್ನುವವನ ಬಳಿ ಬಂದ. ಆತ ಬರೇ ನಾಟಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಂಡ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಆತನಾಗಿದ್ದ. 1794ರಲ್ಲಿ ಕೋವಾಸ್ಜಿಗೆ ಕುಮಾರ ಮೂಗಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಿದ. ಥೋಮಸ್ ಕ್ರೂಸೋ ಹಾಗೂ ಜೇಮ್ಸ್ ಫೈಂಡ್ಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಹಂತಹಂತವನ್ನೂ ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಷಿಗ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ರೈನೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿ(ಮೂಗಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ)ಯಾದ ಬಳಿಕ 1795ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಹೇಲ್ಸ್ ರಚಿಸಿದ ಕೋವಾಸ್ಜಿಯ ಭಾವಚಿತ್ರ ಪುರಾತನ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯದ ನಿಖರತೆ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿಯದ್ದು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಮೂಗಿನ ಸರ್ಜರಿಯ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರ.

                       ಯೂರೋಪ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಹಿಂದುಳಿದಿತ್ತು. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿಯಂತಹ ವೈದ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಜ್ಞಾನ, ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಅವರು ಹೊಂದಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಆಸಕ್ತರಾದ ಹಲವು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ತೊಡಗಿದರು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾನ್ಸ್ಟಂಟೈನ್ ಕಾರ್ಪ್ಯೂ. ಈ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆತ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ (22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1814) ಆಧುನಿಕ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿ ಭಾರತದ ಪುರಾತನ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಪ್ಪದವರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪಿತಾಮಹ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ! ಆದರೆ ಆತನೇ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ "An account of two successful operations .."ನಲ್ಲಿ "ಇದು ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಹಿಂದೂಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನು ಯಾರಿಂದ ಈ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿತೆನೋ ಅವರು ಇದನ್ನು ಹಿಂದೂ ವೈದ್ಯರಿಂದ ನಕಲಿಸಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದದ್ದು ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನದೇ ಆದ ನವೀನ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರೂ ಭಾರತದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದುದನ್ನು, ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದುದನ್ನು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೃತಜ್ಞತಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ಔದಾರ್ಯ ತೋರುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸದ ಕೊಂಡಿಯೊಂದನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತೀಯರು ಅವನಿಗೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗಿರಬೇಕು. ಮೂಗಿನ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶತಶತಮಾನಗಳಿಂದ ದಿನನಿತ್ಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೃತಿಗಳಾದ, ಕ್ರಿ.ಪೂ.ದ ಮೊದಲ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯ್ತೆನ್ನಲಾದ ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆ, ಕ್ರಿ.ಶ. ಆರನೇ ಶತಮಾನದ ಅಷ್ಟಾಂಗಹೃದಯ ಸಂಹಿತೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿವೆ. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ತಂತ್ರ ದೇಶದ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪರಿವಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಸ್ತಾಂತರಿತವಾಯಿತು! ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಕುಂಬಾರರು ತಮ್ಮ ಕೈಚಳಕದಿಂದ ಮೂಗಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.

                    ಒ೦ದು ರಾತ್ರಿ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನ ಮನೆ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಆಗ೦ತುಕನೊಬ್ಬ ಬಡಿಯತೊಡಗಿದ. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದರೆ ಮೂಗು ಕಳೆದುಕೊ೦ಡು ರಕ್ತ ಸುರಿಸುತ್ತಿದ್ದವನೊಬ್ಬ ಕ೦ಡು ಬ೦ದ. ವೈದ್ಯ ಆತನನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿ೦ದ ತಯಾರಿಸಿದ ಔಷಧಿಯಿ೦ದ ಮೂಗು ತೊಳೆದು ಅವನಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ಪೇಯ ನೀಡಿದ. ಮೂಗಿನ ಅಳತೆ ತೆಗೆದು ಗಲ್ಲದ ಭಾಗದಿ೦ದ ಚರ್ಮ ಕತ್ತರಿಸಿ ಮೂಗಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಹೊಲಿದ. ಈ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಬಳಿಕ ಮು೦ದಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಿದ. ಆತ ಭಾರತ ಕಂಡ ಅಪೂರ್ವ ವೈದ್ಯ. ಇಂದಿನ ಹಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೂಲಸ್ತ್ರೋತನಾತ. ಅರಿವಳಿಕೆ ತಜ್ಞ. ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ತೆಗೆಯಬಲ್ಲ ಚಾಣಾಕ್ಷ. ಮೂತ್ರ ಪಿ೦ಡದ ಕಲ್ಲು ಕರಗಿಸಬಲ್ಲ ಧನ್ವ೦ತರಿ. ಮೂಳೆಮುರಿತ ಸರಿಪಡಿಸಬಲ್ಲ ನಿಷ್ಣಾತ. ಅಷ್ಟೇಕೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿ ಮಗುವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಪ್ರಸೂತಿ ತಜ್ಞ. ಬಹುಕೋನಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹುವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹುವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಬೆಳೆದಿದ್ದರೂ ಮೇಲಿನ ಒ೦ದೊ೦ದು ಕೆಲಸಕ್ಕೂ ಹಲವು ವೈದ್ಯರು ಅವಶ್ಯವಿರುವಾಗ ಸುಶ್ರುತ 2600 ವರ್ಷಗಳ ಹಿ೦ದೆಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ವೈದ್ಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ್ದ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಹಿರಿಮೆ ಅದು.

                     ಆಯುರ್ವೇದ ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಹೌದು. ಹಾಗೂ ಈಗಲೂ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ(ಚೀನಾದ ಪಾರಂಪರಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ; ಅದಕ್ಕೂ ಮೂಲ ಭಾರತದ ಆಯುರ್ವೇದವೇ ಇರಬಹುದು). ಕಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ, ಶಲ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ(ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ), ಶಾಲಾಕ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ(ಮೂಗು, ಕಿವಿ, ಗಂಟಲು, ಶಿರಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ), ಕೌಮಾರ ಭೃತ್ಯ(ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ), ವಾಜೀಕರಣ, ಅಗದ ತಂತ್ರ(ವಿಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆ), ರಸಾಯನ ಚಿಕಿತ್ಸೆ(ವ್ಯಾಧಿ ನಿರೋಧಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ), ಶಕ್ತಿ ವೃದ್ಧಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಎಂಬ ಎಂಟು ಶಾಖೆಗಳು ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿವೆ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಹಾಗೂ ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಳುನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವಿವರಣೆ ಇದೆ. ಕೈಯದೇವ ನಿಘಂಟು, ಭಾವಪ್ರಕಾಶ ನಿಘಂಟು, ರಾಜ ನಿಘಂಟು ಔಷಧೀಯ ವನಸ್ಪತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿವೆ. ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉಪಕರಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇಂದಿನ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ಅಂತಹುದೇ ಅಥವಾ ಅವಕ್ಕೆ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿರುವ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಂಡಲಾಗ್ರ(ಕ್ಯುರೇಟ್), ವೃದ್ಧಿಪತ್ರ(ಸ್ಕಾಪೆಲ್), ಏಷಣಿ(ಪ್ರೋಬ್), ಖರಪತ್ರ ಮುಂತಾದುವು. ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ಮೂಗಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ, ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು, ಪ್ರಸವ ಕಾಲದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ದೇಹದೊಳಗೆ ಬೆಳೆದ ಗಂಟುಗಳನ್ನು ತೆಗೆವ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಗಲ್ಲಭಾಗದಿಂದ ಚರ್ಮವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹರಿದ ಮೂಗನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ರೈನೋಪ್ಲಾಸ್ಟಿ ಇವೆಲ್ಲದರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸಹಿತ ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.

                      ‘ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆ’ ಯಲ್ಲಿ ೩೦೦ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ, ಮೂಳೆಮುರಿತದ ಕುರಿತಾದ ಉಪಚಾರ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸರ್ಜರಿ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನುಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಅರವಳಿಕೆ, ಮೆದುಳಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಹೆರಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಸುವ ವಿವರಗಳಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಭಾಗ ಕಣ್ಣು ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಸುಶ್ರುತರ ೧೨೫ ರೀತಿಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಆಗಿತ್ತು! ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 6ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತಾದಲ್ಲಿ 1,120 ರೋಗಗಳು, 700 ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು, ಖನಿಜ ಮೂಲಗಳಿಂದ 64 ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 57 ಸಿದ್ಧತೆಗಳ ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ 184 ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿವೆ. ಭ್ರೂಣಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಾನವ ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ, ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಸಂಭವನೀಯತೆಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು, ರೋಗಿಯ ಅಭಿಧಮನಿಯ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಚನೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕೊರೆಯುವುದು, ಮೂಳೆಗಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಬಗೆಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 101 ರೀತಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಶ್ರುತ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಸುಶ್ರುತ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಛೇದ್ಯ, ಲೇಖ್ಯ, ವೇದ್ಯ, ಈಸ್ಯ, ಅರ್ಹ್ಯ, ವ್ಯರ್ಯ, ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಎ೦ದು ವಿ೦ಗಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಪುಂಡರೀಕ, ಪಾಂಡುರ, ಪ್ರಮೋದ, ಷಷ್ಟಿಕ, ರಕ್ತಶಾಲಿ, ಮಹಾಶಾಲಿ, ಕಾಂಚನ, ಕುಸುಮಾಂಡಕ ಮೊದಲಾದ 24 ರೀತಿಯ ಅಕ್ಕಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ವಿವಿಧ ಹಣ್ಣು, ತರಕಾರಿಗಳು, ಧಾನ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು, ಕಂಗು, ನೀವಾರ, ಶ್ಯಾಮಕದಂತಹಾ ಕಿರುಧಾನ್ಯಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳದರಲ್ಲಿವೆ. ಸುರಾ, ವಾರುಣಿ, ಮಾರ್ದ್ವೀಕ, ಮೈರೇಯ, ಗೌಡ, ಖಾರ್ಜೂರಾದಿ ವಿವಿಧ ಮದ್ಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಹಾಗೂ ಗುಣಾವಗುಣಗಳ ವರ್ಣನೆಯೂ ಆಯುರ್ವೇದ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿದೆ! ಆಯುರ್ವೇದ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಸ್ಮ ಮಾದರಿಯ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನೂ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯ ಪದ್ದತಿ ಬಳಕೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದ್ದು/ತೆರೆದುಕೊಂಡದ್ದು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ! ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಖನಿಜ, ಲೋಹಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅರಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಭಾರತೀಯರು ಅವುಗಳನ್ನು ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಸಶಾಸ್ತ್ರ ಇಲ್ಲಿಂದ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಬಳಿಕ ವಿಶ್ವದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಹರಡಿತು. ಸುಶ್ರುತ ಗಾಂಧಾರ ದೇಶದ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನ ಮಗನೆಂದು ಗ್ರಂಥಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರನು ಗಾಂಧಾರ ದೇಶದ ರಾಜನೋ ಅಥವಾ ಋಷಿಯೋ ಇದ್ದಿರಬಹುದು. ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಿಯ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರ ಹೆಸರುಗಳು, ಸುಶ್ರುತ್, ಸುರಾಟ್, ಸೌರಾಟಿ, ಸುಹ್ರಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿವೆ. ಇವೆಲ್ಲ ‘ಸುಶ್ರುತ' ಎನ್ನುವುದರ ಅಪಭ್ರಂಶಗೊಂಡ ರೂಪಗಳು.

                   ಚರಕನ ಕಾನಿಷ್ಕದ ದೊರೆ ಮೈರಾಣನ ಆಸ್ಥಾನ ವೈದ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಗ್ರಂಥ. ದೇಹವನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಜ್ಯೋತಿಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾಗದ ವೈದ್ಯನು ರೋಗಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲಾರ ಎಂದು ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ, ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ, ತ್ರಿದೋಷ ಸಹಿತ ಹಲವು ವಿಚಾರಗಳು ಚರಕ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿವೆ. ದೇಹದಲ್ಲಿ 360 ಎಲುಬುಗಳಿವೆ ಎಂದಿದ್ದ ಚರಕ! ಐದು ಅಥವಾ ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದನೆನ್ನಲಾದ ವಾಗ್ಭಟ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹವೆಂಬ ವಿಶೇಷ ಆಯುರ್ವೇದ ಗ್ರಂಥದ ಕರ್ತೃ. ಈತ ಪ್ರಾಣತತ್ತ್ವ, ಮನಸ್ತತ್ತ್ವ, ಆತ್ಮತತ್ತ್ವದ ಚಿಂತನಗೈದ ಮಹಾತ್ಮ. ಈತ ಭಾರತ ಕಂಡ ಸ್ವರ್ಣಯುಗ ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆದರೆ ಈತನ ಕಾಲ ಇನ್ನೂ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದೀತು. ವಾಗ್ಭಟ ಅಷ್ಟಾಂಗ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸ್ವಸ್ಥವೃತ್ತಮ, ದ್ರವ್ಯವಿಜ್ಞಾನ, ದೋಷಧಾತುಮಲ ವಿಜ್ಞಾನ, ರೋಗ ವಿಜ್ಞಾನ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಿ, ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅರಿಷ್ಟ ವಿಜ್ಞಾನ, ರೋಗ ನಿದಾನ, ಕಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ, ಪಂಚಕರ್ಮ ಕಲ್ಪ, ಪರಿಭಾಷಾ, ಕೌಮಾರ ಭೃತ್ಯಾ, ಭೂತವಿದ್ಯಾ, ಮಾನಸರೋಗ, ಶಾಲಾಕ್ಯ, ಶಲ್ಯ ತಂತ್ರ, ಕ್ಷುದ್ರರೋಗ, ಗುಹ್ಯ ರೋಗ, ಅಗದ ತಂತ್ರ, ರಸಾಯನ, ವಾಜೀಕರಣಗಳೆಂಬ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಿಷಾನ್ನವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಬಗೆ, ವಿಷಯುಕ್ತ ವಾತಾವರಣದ ಲಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವರ್ಣನೆ, ಋತುವಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಜೀವನಕ್ರಮಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

                   “ಶರೀರೇ ಜರ್ಜರೀ ಭೂತೇ ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತೇ ಕಲೇವರೇ|
ಔಷಧಂ ಜಾಹ್ನವೀ ತೋಯಂ ವೈದ್ಯೋ ನಾರಾಯಣೋ ಹರಿಃ|”

ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಜರ್ಜರಿತವಾಗಿ ಕಳೇಬರದಂತಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಗಂಗೆಯ ನೀರೇ ಔಷಧ, ಇನ್ನೇನಿದ್ದರೂ ಆ ಭಗವಂತನೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಕೈಚೆಲ್ಲುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸುಭಾಷಿತ ಇದು. ಇದರ ‘ವೈದ್ಯೋ ನಾರಾಯಣೋ ಹರಿಃ’ ಎಂಬ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉದ್ಧರಿಸಿ ‘ವೈದ್ಯರು ದೇವರಿಗೆ ಸಮನಾದ ರಕ್ಷಕರು’ ಎನ್ನುವ ಮಾತು ತಪ್ಪಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ಇಂದಿಗೂ ಓಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಆದರೂ ರೋಗಪೀಡಿತನಿಗೂ, ಆತನ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಬಯಸುವವರಿಗೂ ವೈದ್ಯರೇ ದೇವರಾಗಿ ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಔಷಧದಿಂದ ಗುಣವಾಗದ ಕಾಯಿಲೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಗುಣವಾಗುವುದಿರಬೇಕು. ಇರಲಿ, ಸುಶ್ರುತನ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಆತನೇ ಪ್ರಥಮತಃ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಿದವನಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದು ವೇದಗಳಿಂದಲೂ, ಪುರಾಣಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ದಿವೋದಾಸಸ್ಯ ಸತ್ಪತಿಃ, ದಿವೋದಾಸೇಭಿರ್ ಇಂದ್ರಸ್ತವಾನಃ ಎಂದು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತನಾದ ಜಗತ್ತು ಕಂಡ ಅಪ್ರತಿಮ ಕೌಶಲ್ಯದ ವೈದ್ಯದೇವ ಧನ್ವಂತರಿ ಸುಶ್ರುತನಿಗೂ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ. ಋಗ್ವೇದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ದಿವೋದಾಸನಿಗೆ ಕಾಶಿರಾಜ ಸುದೇವ ಅಥವಾ ಧನ್ವನ ಮಗನಾದುದರಿಂದ ಧನ್ವಂತರಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದು ಕೌಶಿಕ ಸೂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಧನ್ವ ಹಾಗೂ ಧನ್ವಂತರಿಯನ್ನು ಕಾಶಿರಾಜರ ವಂಶವೃಕ್ಷ ಹರಿವಂಶವೂ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಕಾಶೇಯನ ಪೌತ್ರನಾದ ಧನ್ವ ಕ್ಷೀರ ಸಾಗರವನ್ನು ಕಡೆದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಅಬ್ಜ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯಿಂದ ಅಬ್ಜಾವತಾರಿ ಧನ್ವಂತರಿಯನ್ನು ಮಗನನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದ. ಭರದ್ವಾಜರಿಂದ ಆಯುರ್ವೇದದ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದ ಧನ್ವಂತರಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಶಲ್ಯ, ಶಾಲಾಕ್ಯ, ಕಾಯಚಿಕಿತ್ಸಾ, ಭೂತವಿದ್ಯಾ, ಕೌಮಾರಭೃತ್ಯ, ಅಗದ ತಂತ್ರ, ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ವಾಜೀಕರಣ ತಂತ್ರಗಳೆಂದು ಎಂಟು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ. ಲೋಹ-ರಸ-ಉಪರಸ-ರತ್ನ-ಉಪರತ್ನಾದಿಗಳ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ದೈವೀ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದೂ, ಜಪ-ಹೋಮ-ನಿಯಮ-ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ-ಷಡ್ರಸಯುಕ್ತ ಔಷಧಿಗಳಿಂದ ಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮಾನುಷೀ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದೂ ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಕ್ಷಾರಾಗ್ನಿಗಳಿಂದ ಛೇದನ, ಭೇದನ, ವ್ಯಧನ, ಬಂಧನ ಹಾಗೂ ದಹನದ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅಸುರೀ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದು ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಧನ್ವಂತರಿ ಸುಶ್ರುತನಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸುಶ್ರುತ ಸಂಹಿತೆ ಕಾಶಿಯ ರಾಜ ದಿವೋದಾಸನೇ ಧನ್ವಂತರಿ ಎಂದಿದೆ. ಅಗ್ನಿ ಪುರಾಣ, ಗರುಡ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ ಧನ್ವಂತರಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯವ ದಿವೋದಾಸ ಎಂದಿದೆ. ಅಗ್ನಿಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯ, ಕುದುರೆ, ಹಸುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಯುರ್ವೇದ ಜ್ಞಾನ ಧನ್ವಂತರಿ ದಿವೋದಾಸ ಮತ್ತು ಸುಶ್ರುತರ ನಡುವಿನ ಗುರು-ಶಿಷ್ಯ ಸಂವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ಕಂದ, ಗರುಡ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣಗಳು ವೈಶ್ಯಕನ್ಯೆ ವೀರಭದ್ರಾ ಎಂಬಾಕೆಯಿಂದ ಗಾವಲ ಋಷಿಯ ವರಬಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ಅಶ್ವಿನೀಕುಮಾರರಿಂದ ಆಯುರ್ವೇದ ಕಲಿತು ಧನ್ವಂತರಿ ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾಗಿ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರವರ್ತಕನಾದನೆಂದು ವರ್ಣಿಸಿವೆ. ಬ್ರಹ್ಮವೈವರ್ತ ಪುರಾಣ ಈತ ಸರ್ವ ವಿಷ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣನೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಭಾಗವತ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ, ವಿಷ್ಣುಧರ್ಮೋತ್ತರ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣಾದಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಲ್ಪರತ್ನ ಸಮರಾಂಗಣಸೂತ್ರಧಾರ ಇವನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನೂ ವರ್ಣಿಸಿವೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಸುಶ್ರುತನಿಗೂ ಮೊದಲೇ, ಧನ್ವಂತರಿಗೂ ಮೊದಲೇ ಭರದ್ವಾಜಾದಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಈ ವಿದ್ಯೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಆಯುರ್ವೇದ ಋಷಿದರ್ಶನವೇ ಆಗಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಸುಶ್ರುತ, ಧನ್ವಂತರಿಗಳಿಗೂ ಬಹುಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಅಶ್ವಿನಿದೇವತೆಗಳೇ ಅದಕ್ಕೆ ಅಧಿಪತಿಗಳೆಂದ ಮೇಲೆ, ವೇದಗಳಲ್ಲೂ ಅದರ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಕಾಣುವಾಗ ಅದೊಂದು ದರ್ಶನವೇ ಆಗಿರಬೇಕು!

                   ಋಗ್ವೇದದ ಒಂದನೇ ಮಂಡಲದ ನೂರಹದಿನೆಂಟನೇ ಸೂಕ್ತದ ಒಂದು ಋಕ್ಕುವಿನಲ್ಲಿ ಖೇಲ ಎಂಬ ರಾಜನ ಮಹಿಳಾ ಸೈನಿಕೆ ವಿಷ್ಫಲಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಪೌರೋಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳು ಕಬ್ಬಿಣದ ಕಾಲನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಋಗ್ವೇದದ ಎಂಟನೇ ಮಂಡಲದ ಒಂದನೇ ಸೂಕ್ತ ಮೇದಾತಿಥಿಯು ಅಸಂಗನ ನಪುಂಸಕತ್ವವನ್ನು(ಪುರುಷ-ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷ) ನಿವಾರಿಸಿದ್ದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸಹಜ ವಾತಕ್ಕೆ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಿ ಹೇಳಿದ(ವಾತಾಪಿ ಪೀವ ಇದ್ಭವ) ಅಗಸ್ತ್ಯರ ಕಥೆ, ಪುನಃ ದೃಷ್ಟಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಉಪಮನ್ಯುವಿನ ಕಥೆ, ಮರು ಯೌವನ ಪಡೆದ ಚ್ಯವನ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳೆಲ್ಲಾ ಪುರಾತನ ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯ ಮಹಾನತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆ.  ಹೌದು, ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯೆಗೆ ವೇದವೇ ಮೂಲ. ಚತುರ್ವೇದಗಳಾದ್ಯಂತ ಈ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಋಷಿಗಳ ಸ್ವೀಕೃತ ಶಕ್ತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಋಷಿಪ್ರೋಕ್ತ ವೈದ್ಯಾಗಮವು ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಮೂರೂವರೆಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ, ಶಾರ್ಞ್ಘ್ಯಧರ ಕೃತ ಜ್ಯೋತಿರಾಯುರ್ವೇದ ಸಂಹಿತೆಯೇ ಈ ವೈದ್ಯ ಪದ್ದತಿಯ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತೀ ಪುರಾತನ ಗ್ರಂಥ. ಮೂಲ ವೇದವನ್ನು ತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ವೇದಗಳೆಂಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ದತ್ತಾತ್ರೇಯಾದಿಯಾಗಿ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆತ್ರೇಯರ ಆಯುರ್ವೇದ ಆತ್ರೇಯ ಸಂಹಿತೆಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗ್ರಂಥ. ಆಹಾರ ಚಕ್ರ, ಜೀವ ವ್ಯವಹಾರ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳೆಲ್ಲಾ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದ್ದ ಈ ವೈದ್ಯ ಪದ್ದತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಸುಶ್ರುತ, ಚರಕಾದಿಗಳ ಕಾಲಕ್ಕೇ ವಿರೂಪಗೊಂಡವು. ಸುಶ್ರುತ, ಚರಕರು ಇದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಕ್ರಮೇಣ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಗ್ರಂಥಗಳು ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಂಡು ವಿಕೃತವಾದವು. ಈಗಂತೂ ಇದು ಅಲೋಪತಿ ಸಹಿತ ಅನೇಕ ಪದ್ದತಿಗಳಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದು, ಹಣ ಮಾಡುವ, ಜನರನ್ನು ಭಯಭೀತಗೊಳಿಸಿ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುವ ದಂಧೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕು ರೋಗ ನಿದಾನದ ಬದಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯೇ ನಿಧನವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಋಷಿಗಳು ತಪಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ ಆಯುರ್ವೇದವೆಂಬ ಜ್ಞಾನಸಾಗರದ ಮುಂದೆ ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯ ಪದ್ದತಿ ಸಣ್ಣ ತೊರೆಯಷ್ಟೆ. ಇಂದಿನ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ದೂಷಿಸುವ ಮಾತಿದಲ್ಲ. ಹಿಂದಿನ ನೈತಿಕತೆ, ಮೌಲ್ಯ ಇಂದಿನ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲೂ ಉಳಿದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಶೋಧನೆಗಳಾಗಲೀ ಎನ್ನುವ ಆಶಯವಷ್ಟೇ.

ಏಕತ್ವದ ಧೀಶಕ್ತಿ - ಜಗವ ಬೆಳಗಿದ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿ

ಏಕತ್ವದ ಧೀಶಕ್ತಿ - ಜಗವ ಬೆಳಗಿದ ಆತ್ಮಜ್ಯೋತಿ

            ಕಿಂ ಜ್ಯೋತಿಸ್ತವ ಭಾನುಮಾನಹನಿ ಮೇ ರಾತ್ರೌ ಪ್ರದೀಪಾದಿಕಂ

ಸ್ಯಾದೇವಂ ರವಿದೀಪದರ್ಶನವಿಧೌ ಕಿಂ ಜ್ಯೋತಿರಾಖ್ಯಾಹಿ ಮೇ |

ಚಕ್ಷುಸ್ತಸ್ಯ ನಿಮೀಲನಾದಿ ಸಮಯೇ ಕಿಂ ಧೀರ್ಧಿಯೋದರ್ಶನೇ

ಕಿಂ ತತ್ರಾಹಮತೋ ಭವಾನ್ ಪರಮಕಂ ಜ್ಯೋತಿಸ್ತದಸ್ಮಿ ಪ್ರಭೋ ||

ಗುರು: ಯಾವುದು ಬೆಳಕು ನಿನಗೆ? ಶಿಷ್ಯ: ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸೂರ್ಯನೇ ಬೆಳಕು, ರಾತ್ರಿ ಚಂದ್ರ, ದೀಪ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. ಗುರು: ಸೂರ್ಯ,ಚಂದ್ರ, ದೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಯಾವುದು ಬೆಳಕು? ಶಿಷ್ಯ: ಅವುಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಕಣ್ಣೇ ನನಗೆ ಬೆಳಕು. ಗುರು: ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿದಾಗಲೂ ವಸ್ತು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿದಾಗ ಬೆಳಕು ಕೊಡುವುದಾವುದು? ಶಿಷ್ಯ: ಅರಿಯುವ ಮನಸ್ಸೇ ಬೆಳಕು. ಗುರು: ಹಾಗೆ ಅರಿಯಲು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವುದು ಬೆಳಕು? ಮನಸ್ಸಿಗೂ ಅರಿವಾಗುವುದು ಸ್ವಯಂಜ್ಯೋತಿಯಾದ ಆತ್ಮನಿಂದ. ಅಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಳಕುಗಳಿಗೂ ಬೆಳಕು ನಾನೇ(ಆತ್ಮನು, ಬ್ರಹ್ಮವು, ಬೆಳಕಿನ ಬೆಳಕು). ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ, ಸಕಲ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ರಹಸ್ಯವನ್ನೊಳಗೊಂಡ, ಏಕಶ್ಲೋಕೀ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶ್ರೀಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರ ರಚನೆ ಇದು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಶಂಕರರೆಂದರೆ ಯಾರು, ಏನು, ಅವರ ವಿದ್ವತ್ತೇನು, ಸಾಧನೆಯೇನು ಎಂದು ಒಂದೇ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ ಕಥನ ಇದು.

              ತಾಯಿಯ ಹಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಸಮಸ್ತ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕುಡಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು! ಉಣಬಡಿಸುವ ಪ್ರಕೃತಿಯೇ "ಅರಿವ"ನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕರೆಗೆ ಓಗೊಳ್ಳಬೇಕು, ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೃದಯ ಬುದ್ಧಿಗಳೆರಡನ್ನೂ ತೆರೆದು ತೋರುವವನಿಗೆ "ಅರಿವು" ಆಗಲೇಬೇಕು. ತಾಯಿ ಎಂದರೆ ಮಾತೃಭೂಮಿ; ತಾಯಿಯ ಹಾಲು ಎಂದರೇನು? ಅದು ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಋಣ! ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆವ ನಡೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣಿನೊಡನೆ ಜೋಡಿಸಿದ ಬಗೆ ಇದು! ವಿದ್ಯೆ, ಬುದ್ಧಿಗೂ ಹೃದಯಕ್ಕೂ ನಾಟಬೇಕಾದರೆ ಮಣ್ಣಿಗಿಳಿಯಬೇಕು. ಎಂತಹಾ ಮಣ್ಣು? ಪವಿತ್ರ ಮಾತೃಭೂಮಿಯ ಮಣ್ಣು. ಅದೇ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೇ  ಪರಿವಾರದ ಪ್ರೇಮವೆಂಬ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಹಿತದ ಮೊಸಳೆಯ ಬಾಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ತಾಯಿ ಆರ್ಯಾಂಬಾಳಿಂದಲೇ ಅನುಮತಿ ಹೊರಡಿಸಿಕೊಂಡು ಆರ್ಯಮಾತೆಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನದಿಯಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಆರ್ಯಪುತ್ರ. ನಶ್ವರವಾದ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಿಂದ ಹನಿ ಬಿಂದೊಂದು ಹೊರಬಿದ್ದು ಅಮೃತವಾಗಲು ಹೊರಟಿತ್ತು! ಗೋಕರ್ಣದ ಬಳಿ ಬಂದಾಗ ಕಾಲಟಿಯ ಸಹಪಾಠಿ ವಿಷ್ಣುಶರ್ಮನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದ. "ಧ್ರುವನಂತೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಲು ಹೊರಟೆಯೇನು? ಉಳಿದ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸದೇ ನೇರವಾಗಿ ಸಂನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಎಷ್ಟು ಸಮಂಜಸ? ನಾವೇ ರಚಿಸಿಕೊಂಡ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಾವೇ ಪಾಲಿಸದಿದ್ದರೆ ಅಂತಹಾ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಉಪಯೋಗವಾದರೂ ಏನು?" ಎನ್ನುವ ವಿಷ್ಣುಶರ್ಮನ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ "ಸಂಸಾರಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರೆ ಗುರಿಯನ್ನು ಸೇರಲಾಗದು. ಒಂದು ಮಹತ್ತರ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಲ್ಲಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳು ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವು ಸಾಧನಗಳೇ ಹೊರತು ಸಾಧ್ಯಗಳಲ್ಲ. ಅವಲ್ಲದೆಯೂ ಅನೇಕ ದಾರಿಗಳಿವೆ. ಸಮಾಜವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲೆಂದೇ ತನ್ನ ಗುರಿಯೆಡೆಗೆ ಬದ್ಧನಾಗಿ ಸಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ, ಅದರ ಈಗಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿಯಾಗದು.” ಎಂದು ಸಮಾಧಾನಿಸುತ್ತಾರೆ ಶಂಕರರು. ನಿಜ, ಆ ಸಂನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲರೂ ನನ್ನವರು ಎನ್ನುವ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ ಮೋಹ, ಬಂಧನಗಳಿರಲಿಲ್ಲ; ಪ್ರೀತಿಯಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ; ಹೃದಯ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಯಿತ್ತು.

              ಗುರು ಗೋವಿಂದನ ಪಾದ ಒದಗಿತ್ತು. ಕೆಲದಿನಗಳ ಬಳಿಕ ಬಲಾಹಕನೇ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಂಡಿದ್ದ. ಅವನ ಕ್ರೋಧಕ್ಕೆ ಸಿಡಿಲಾರ್ಭಟವೇ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿತ್ತು. ರಣಭೀಕರ ವರ್ಷಧಾರೆ, ಕೋಲ್ಮಿಂಚಿನ ನಾಟ್ಯ ಮೇಳೈಸಿ ರುದ್ರತಾಂಡವವೊಂದು ನಡೆದಿತ್ತು. ಧಾರಿಣಿಗೆ ತನ್ನ ಹೆಸರಿನ ಬಗೆಗೇ ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟಿತ್ತು! ನರ್ಮದೆ ಉಕ್ಕಿ ಹರಿದಿದ್ದಳು. ಅಮರಕಾಂತದ ಪರ್ಣಕುಟೀರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಆಚಾರ್ಯ ಶಂಕರರು ನಿರ್ಲಿಪ್ತರಾಗಿ ನರ್ಮದೆಯ ರಣಭೀಷಣ ಓಟವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವಾಗ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜನತೆಯನ್ನು ಕಂಡರೋ ಯಾವಾಗ ನೀರಿನ ಸೆಳವಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಗೋವುಗಳ "ಅಂಬಾ" ಎನ್ನುವ ಆರ್ತನಾದ ಅವರ ಕರ್ಣಪಟಲಗಳನ್ನು ಈಟಿಯಂತೆ ಇರಿಯಿತೋ ಆಗ ಶಂಕರರ ಎದೆ ತಲ್ಲಣಿಸಿತು. ಅವರ ಅಂತರಾಳದಿಂದ ನರ್ಮದಾಷ್ಟಕವೊಂದು ಹೊರಬಂದು ನರ್ಮದೆಯನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸಿತು. 

               ಶಂಕರರದ್ದು ಬರಿಯ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲ. ಅವರು ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ತೋರಿದರು. ತಾಯಿಯ ವ್ರತ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಪೂರ್ಣಾ ನದಿಯನ್ನು ತಾಯ ಕಾಲ ಬಳಿ ಹರಿವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಚಾಂಡಾಲನನ್ನೇ ಗುರುವೆಂದು ಬಗೆದು ಮನೀಷಪಂಚಕವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅಕ್ಷಯ ವಟವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ ಜನರ ಅನಾದರಣೆಗೊಳಗಾಗಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕುಷ್ಠ ರೋಗಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಶಿಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅವನು ಉದಂಕನೆಂದೇ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ. ಅವರಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ನಡೆದು ಬಂದ ಪದ್ಮಪಾದನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅಗಾಧ ಜಲರಾಶಿಯ ಮಡುವಿನಲ್ಲಿ ಪದ್ಮಪುಷ್ಪಗಳೇ ಆಸರೆಯಾದವು. ಮೀಮಾಂಸಕ ಪ್ರಭಾಕರಾಚಾರ್ಯನನ್ನು ಗೆದ್ದು ಶಿಷ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗಲೇ ಆತನ ಮಗ ಪೃಥ್ವೀಧರನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಕೈಯಲ್ಲಿಟ್ಟ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿಯಂತೆ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದ ಅವನ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದರು. ಧರ್ಮದ ಅವನತಿಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಬೌದ್ಧರ ಪಾಳಯ ಹೊಕ್ಕು ಹೋರಾಡಿದ ಕುಮಾರಿಲ ಭಟ್ಟರನ್ನು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಧ್ಯೇಯದ ಒಳಿತು-ಕೆಡುಕಿನಿಂದ ಸಾಧನೆಯ ಒಳಿತು ಕೆಡುಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿಲ್ಲವೆನ್ನುವುದನ್ನು ಮರೆತ ಕುಮಾರಿಲರು ತುಷಾಗ್ನಿಯೊಳ ಹೊಕ್ಕಿದುದು ಅವರಿಗೆ ಆಘಾತ ತಂದಿತ್ತು. 

            ಯಾರ ಸೇವಕ-ಸೇವಕಿಯರು ದೇವವಾಣಿ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಉಲಿಯುವರೋ, ಯಾರ ಮನೆಯ ಗಿಳಿ ಮೈನಾಗಳೂ ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವವೋ ಅಂತಹಾ ಮನೆಯ ಸಾಹುಕಾರನ ಪಾಂಡಿತ್ಯ, ಸನಾತನ ಪರಂಪರೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪುನರುತ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಇದ್ದೀತೇ? ಅದು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವ ದುರಾಗ್ರಹದ ವಾದವಲ್ಲ; ಅದು ಸತ್ಯವನ್ನರಸುವ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ! ಆ ವಾಗ್ವಿಲಾಸಕ್ಕೆ ಸರಸ್ವತಿಯೇ ಮೈವೆತ್ತಂತಿದ್ದ ಮಂಡನರ ಸತಿ ಭಾರತಿಯೇ ತೀರ್ಪುಗಾರಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆ ವಾಗ್ವೈಭವಕ್ಕೆ ಶಂಕರನ ಜಟೆಯಿಂದ ಇಳಿದು ಬಂದ ಸ್ವಚ್ಛ ಸಲಿಲ ಗಂಗೆ ನೀಲ ಯಮುನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅದೆಷ್ಟೋ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಈ ಜ್ಞಾನಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಮಿಂದೆದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರವಾಹವಿತ್ತು; ಗಂಗೆಯ ಕಲರವವಿತ್ತು; ಸನಾತನತೆಯ ಪ್ರಭಾವವಿತ್ತು. ಶಂಕರರ ವಾದದಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಆದರ್ಶ, ಕೃಷ್ಣನ ತಂತ್ರ, ಚಾಣಕ್ಯನ ನೀತಿಯಿತ್ತು. ರುದ್ರನ ತಾಂಡವದಂತೆ ಅದನ್ನು ಕಂಡ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮಿಡುಕದಂತೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಒಡಮೂಡಿದ ಪತಂಜಲಿಯ ದರ್ಶನದಂತೆ ಶಂಕರರ ವಾದ ಸಂಪನ್ನಗೊಂಡಿತು. ಇಡಿಯ ಭಾರತವನ್ನು ಅದ್ವೈತದ ಏಕಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅದು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಸ್ವತಃ ಜೈಮಿನಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಗೊಂಡು ಶಂಕರರಿಗೆ ಉಘೇ ಉಘೇ ಎಂದ. "ತಮ್ಮ ಮನೆಯೋ ಎಂಬಂತೆ" ಮಂಡನನ ಮನೆಯೊಳಹೊಕ್ಕಿದ್ದ ಶಂಕರರು ಮಂಡನನ ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ಆವರಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು! ಶಂಕರರೆಂಬ ಸರಸಿರೆಯಲ್ಲಿ ಮೀಯಲಿಳಿದಿದ್ದ ಮಂಡನ ಕರ್ಮಕಾಂಡವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಸುರೇಶ್ವರಾಚಾರ್ಯನಾಗಿ ಮೇಲೆದ್ದಿದ್ದ. ಭಾರತಿಯ ಸಂದೇಹಕ್ಕೂ ಪರಿಹಾರವೊದಗಿತ್ತು.

               ತತ್ತ್ವದಿಂದ,ಪರಂಪರೆಯಿಂದ "ಶೂನ್ಯ"ವಾಗಿದ್ದ ಹೃದಯ ತಕ್ಷಶಿಲೆಯಲ್ಲಿ ತರ್ಕಪಂಡಿತನ "ಪೂರ್ಣ"ವಾದಕ್ಕೆ ಸೋತು ಹೋಯಿತು. ಶಂಕರರ ವಿಜಯಗಾಥೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಬೌದ್ಧರು ಮಜ್ಜನಗೈದರು. ಮನೆಯಿಂದ ಮುನಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದ ಬಾಲಕನನ್ನು ಸ್ವಾಮಿ ಶಂಕರರು ಮರಳಿ ಮನೆಗೆ ಕರೆತಂದರು. ನಿರ್ವ್ಯಾಜ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ವಿಶಾಲ ಹೃದಯದಿಂದ ಎಲ್ಲರೊಡನೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವರ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಶಂಕರರಿಗೊಂದು ಅಪೂರ್ವ ಸ್ಥಾನ ಭದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ದೇವ-ದೇವಿಯರೇ, ಪೂಜಾಕ್ರಮಗಳೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವರೆಲ್ಲಾ ಶಂಕರರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಸಂಕುಚಿತತೆಯ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತೆಸೆದು ಬಿಟ್ಟರು. ವಿರೋಧ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬಂದವರೆಲ್ಲಾ ಶಂಕರರ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದರು. ಶಂಕರರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮತಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದವರೆಲ್ಲಾ ಅವರ ಉದಾತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಂಡು ನಾಚಿ ಮರಳಿದರು. ಶಂಕರರು ಯಾವ ದೇವರನ್ನೂ ಖಂಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜನರ ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಅದರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಷ್ಟೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಯಾವ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಿದರೂ ಅದು ಅನಂತ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿಯ ಪೂಜೆಯೇ. ಚೇತನ-ಅಚೇತನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು ಅದೇ. ತಮ್ಮದಾದ ಯಾವುದೊಂದನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸದೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಸ್ತುವೊಂದು ಜನರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಂತಾಯ್ತು; ತಮ್ಮ ಆರಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತತ್ತ್ವವೊಂದರ ಅರಿವಾಯಿತು. ಶಂಕರರು ಕೆಳಗಿನ ಸೋಪಾನದಲ್ಲೇ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಇಡೀ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿದರು. ಸಂಕುಚಿತ ಧ್ಯೇಯದೊಂದಿಗೆ ನೀರ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರವಾಸಿಗನನ್ನು ವಿಶಾಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಿಂದೇಳುವ ಯಾತ್ರಿಕನನ್ನಾಗಿಸಿದರು! ದೇವ-ದೇವಿಯರೆಂಬ ಚಿಕ್ಕಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಲಾಗದೆ ಉಕ್ಕಿ ಇತರರ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಯಲ್ಲೇ ಕಾಲವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹಿಂದೂ ಹೃದಯದ ಅಗಾಧ ಶ್ರದ್ಧೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಏಕತ್ವದ ಅದ್ವೈತ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿವ ನೀರಿನಂತೆ ಧರ್ಮದ ಸನಾತನ ಸ್ರೋತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಯಬೇಕೆಂಬುದೇ ಅವರ ಬಯಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಏಕತ್ವದ ಭಾವನೆ ಯುಗಯುಗಾಂತರದವರೆಗೂ ಹರಿಯುತ್ತಿರಬೇಕೆಂಬ, ವಿಚಾರ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ಅಲೆ ಸದಾ ಇರುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದೇಶದ ನಾಲ್ದೆಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಚತುರಾಮ್ನಾಯ ಪೀಠಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

              ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉಪನಯನ. ಎಂಟು ವರ್ಷ ತುಂಬುವಾಗ ಚತುರ್ವೇದಿ. ದ್ವಾದಶಕ್ಕೆ ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ, ಷೋಡಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ಥಾನ ತ್ರಯಗಳಿಗೆ ಭಾಷ್ಯರಚನೆ! ಅಖಂಡ ಭಾರತ ಭ್ರಮಣ! ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠಾರೋಹಣ! ಶಂಕರರು ಭುವಿಗಿಳಿದಾಗ ಭಾರತ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಧನವಿರಲಿಲ್ಲ, ಜನಬಲವಿರಲಿಲ್ಲ, ರಾಜಾಶ್ರಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಆಯುಸ್ಸೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಕೋಟಿ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾಡಲಾರದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದರವರು. ಅವರದೆನ್ನುವುದೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸರ್ವ ಸಮಾಜವೇ ಅವರದಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಉಘೇ ಉಘೇ ಎನ್ನುವುದು, ಅವರ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ "ಶರಣು" ಎನ್ನುವುದು, ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನ ಭಂಡಾರಕ್ಕೆ "ಕೃತಜ್ಞ" ಎನ್ನುವುದು ಬಹು ಕಡಿಮೆಯದಾದೀತು. ಅವರ ಸತ್ತ್ವವನ್ನು ನಾವು ಅಳೆಯುವುದು ಅಳವಲ್ಲ! ಅದಕೆಂದೂ ಅಳಿವಿಲ್ಲ! ಅದು ಏಕತ್ವದ ಗಾನ!

ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎಂಬ ರೋಚಕ ಕಥೆ - ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಉಡುಗೊರೆ!

ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎಂಬ ರೋಚಕ ಕಥೆ - ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಉಡುಗೊರೆ!

                      2006 ಜುಲೈ 11ರಂದು ಮುಂಬೈ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟ ನಡೆದಿತ್ತು. 209 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರು. 700ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರ ರೂವಾರಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಲು(2015) ಮೋದಿ ಸರಕಾರವೇ ಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳೆದುರು ಬಡಾಯಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡವಾದರೂ ಈ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಮೃತಪಟ್ಟವರಿಗೆ, ಗಾಯಗೊಂಡವರಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನೇ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಡ್ವಾಣಿಯವರೇ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಗಾಂವ್ ನಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ಬಾಂಬು ಸ್ಫೋಟಗಳಾಗಿ 37 ಜನ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಇದಾದದ್ದು ಮಸೀದಿಯೊಂದರ ಬಳಿ. ಹಿಂದಿನ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟದ ರೂವಾರಿಗಳೂ ತಾವೇ ಎಂದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದ್ದ ಸರಕಾರ ಮತ್ತೆ ಸ್ಫೋಟವಾದಾಗ ತನ್ನ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಹೆಣೆಯಿತು. ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಬಜರಂಗದಳದ ಹಾಗೂ ಅಭಿನವ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ಸರಕಾರ ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯೆಂಬ ಹಸಿ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸತ್ಯವಾಗಿಸುವ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿತು. ಮಸೀದಿಯ ಬಳಿ ಸ್ಫೋಟವಾದ ಕಾರಣ ಈ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆದು ಹೆಮ್ಮರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ನೆರವಾಯಿತು.

                  ಸಂಝೋತಾ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್. ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ದೆಹಲಿ ಹಾಗೂ ಲಾಹೋರನ್ನು ಬೆಸೆಯುತ್ತಿದ್ದ ರೈಲು. 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 18ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಪಾಣಿಪತ್ ನ ದಿವಾನ ಬಳಿ ರೈಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಟ್ಕೇಸುಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದ ಬಾಂಬುಗಳು ಸಿಡಿದು 68 ಜನ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಸತ್ತವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು. ಸೂಟ್ಕೇಸನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ. ಆತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯಾಗಿದ್ದು ಸೂಕ್ತ ಪಾಸ್ ಪೋರ್ಟ್ ಇಲ್ಲದೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದ. ಆತ ಕುಡಿದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟು ಆತನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಲಾಯಿತು! ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ಜನತೆಯ ಗಮನವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು ಹಾಗೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯೆಂಬುದು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ, ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಬಲಪಂಥೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಹಣಿಯಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಂದಾಯ್ತು! ಹಾಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ "ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ" ಎಂಬ ಸಾವಿರದ ಸುಳ್ಳು! ಆರ್ಯ ಆಕ್ರಮಣ ವಾದದಂತೆಯೇ ಸಾವಿರ ಸಲ ಹೇಳುತ್ತಾ ಸತ್ಯವಾಗಿಸುವ ಸುಳ್ಳು ಇದು!

                 ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಯೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇದ್ದರೆ ತಾನೇ ಸಿಗೋದು! ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸನ್ನು ಮೀರಿಸಿದವರೂ ಇಲ್ಲ. ಅದು ಸೇನೆಯಿಂದಲೇ ಗೂಢಚಾರಿಕೆಗಾಗಿ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಅಭಿನವ ಭಾರತದ ಸದಸ್ಯರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಬಂಧಿಸಿ ಅವರೇ ಸಂಝೋತಾ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ದಾಳಿಯ ರೂವಾರಿ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿ ಮನ ಬಂದಂತೆ ಶಿಕ್ಷಿಸಿತು. ಸೇನೆಯೇ ಸ್ವತಃ ಗೃಹ ಸಚಿವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ತಾವೇ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ಕೆಲವು ಗೌಪ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಗೂಢಚಾರಿಕೆಗೆ ನಿಯಮಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದರೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದಯವಾಗಿ ಕತ್ತಲಕೂಪಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೂಢಚರ್ಯೆ ವಿಭಾಗ, ಲಷ್ಕರ್-ಇ-ತೊಯಬಾ ಹಾಗೂ ಜೈಷ್-ಇ-ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳೇ ಈ ದಾಳಿಯ ಸೂತ್ರದಾರರು ಎಂದರೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅಮೆರಿಕಾ ಈ ದಾಳಿಯ ರೂವಾರಿ ಆರೀಪ್ ಕಸ್ಮಾನಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಿದಾಗಲೂ(2009) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳದೆ ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರೆಂದು ಕರೆಯುವ ಸರಕಾರದ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು.

                    ಇತ್ತ ಕರ್ನಲ್ ಪುರೋಹಿತರನ್ನೂ ಮನಸೋ ಇಚ್ಛೆ ತಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕತ್ತಲಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಹಾಕಲಾಯಿತು. ಮುಂಬೈ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ನಿಗ್ರಹ ದಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘದ ನಾಯಕರ ಹೆಸರನ್ನು ಸುಖಾ ಸುಮ್ಮನೆ ಬಳಸಿ ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಡುವಂತೆ ಹಿಂಸಿಸಿತು. ಅವರು 24 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಜೀವ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿರಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ರತಿದಿನದ ಹೊಡೆತದಿಂದ ದೇಹ ಜರ್ಝರಿತವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಊದಿಕೊಂಡಿತು. ಸೇನೆ ಗೃಹಸಚಿವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಪುರೋಹಿತರದ್ದು ತಪ್ಪಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅಲವತ್ತುಕೊಂಡರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗಲಿಲ್ಲ. ತಾವೇ ಇಂತಹಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡು ಎಂದು ನೇಮಿಸಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ "ಉಗ್ರ" ಎಂದು ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಕೊಟ್ಟಾಗ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆಂತಹಾ ಆಘಾತವಾಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ? ಐವತ್ತೊಂಬತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಕ. ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಪುರೋಹಿತ್ ಪರವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಿ ನುಡಿದದ್ದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಳ್ಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ತಣ್ಣೀರೆರಚಿತ್ತು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಳ್ಳನ್ನು ಹರಿಯಬಿಟ್ಟು, ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತರಾಗಿ ಮತಾಂತರರಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಘರ್ ವಾಪಸಿ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಮತಾಂತರಿಗಳಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನರಾಗಿದ್ದ  ಸ್ವಾಮಿ ಅಸೀಮಾನಂದರನ್ನು ಇದೇ ಪ್ರಕರಣದ ನೆಪ ಹೊರಿಸಿ ಬಂಧಿಸಿ ತನ್ನ ಆರೋಪ ಸರಿಯಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಮನಮೋಹನ ಸರಕಾರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಅಸಲಿಗೆ ಅದು ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ ಎರಡು ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿತ್ತು. ಒಂದು ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು, ಇನ್ನೊಂದು ಮತಾಂತರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಅಸೀಮಾನಂದರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿನಾಯಕಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುವುದು. ಕರ್ನಲ್ ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಿದ್ದು ಅಸೀಮಾನಂದರೇ ಎನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಹಿಂದೂಗಳಲ್ಲೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ನೇತಾರರೇ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹೊರಟಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ ಸಂಘದ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದ ಇಂದ್ರೇಶ್ ಕುಮಾರರನ್ನು ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನುವಾಯಿತು. ಆದರೆ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಇದರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದ ಬೆಚ್ಚಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು.

                   ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ಘಟನೆಯೊಂದು ನಡೆಯಿತು. 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಬು ಸ್ಫೋಟಗಳು ನಡೆದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲೆಗಾಂವ್ನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 21ರಂದು ಹೀರೋಹೋಂಡಾ ಬೈಕಿನಲ್ಲಿಡಲಾದ ಬಾಂಬು ಸ್ಫೋಟ ಕೂಡಾ ಒಂದು. ಬೈಕಿನ ಹಿಂದಿನ ಮಾಹಿತಿ ಕೆದಕುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅದು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಸಿಂಗ್ ಬಳಿಯಿತ್ತು, ಆಕೆ ಅಭಾವಿಪ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದರಲ್ಲೇ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಆದರೆ ಆಕೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಆ ಬೈಕನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ಲೆಕ್ಖಕ್ಕೇ ಬರಲಿಲ್ಲ! ಸಾಧ್ವಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಯಮಯಾತನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಹಿಂದುತ್ವದ ಅಗ್ನಿ ಜ್ವಾಲೆಯಾಗಿ ಧಗಧಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಜಾಲದೊಳಗೆ ಬೀಳಿಸಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ಹುನ್ನಾರ ನಡೆಯಿತಾದರೂ ಅದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕ. ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಪುರೋಹಿತರೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಾಶಿಯ ಸರ್ವಜ್ಞ ಪೀಠದ ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದ ಪಾಂಡೆಯವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್. ಸಾಧ್ವಿಯವರೊಡನೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಸುನಿಲ್ ಜೋಷಿ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ತಿರುವನ್ನು ತಂದಿತು. ಇದನ್ನೂ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಧ್ವಿಯ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟುವ ಹುನ್ನಾರ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.

               ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಕೇಸರಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎಂಬ ಸುಳ್ಳಿನ ಬಲಿಪಶು ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಸಿಂಗ್ ಠಾಕೂರ್. ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಭಿಂಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಘ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿದ್ದ ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಮಗಳು ಆಕೆ. ಮೂವರು ಸಹೋದರಿಯರು, ಓರ್ವ ಸಹೋದರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಎರಡನೆಯಯವಳು. ಹಿಂದುತ್ತ್ವ, ದೇಶಪ್ರೇಮ ರಕ್ತಗತವಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಅಭಾವಿಪ ಹಾಗೂ ದುರ್ಗಾವಾಹಿನಿಯ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಪ್ರಖರ ಮಾತು, ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಂಬಾಲಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಕೆ. ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ, ಜೀನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಟ್ ಟೀ ಶರ್ಟ್ ಧರಿಸಿ ಗಂಡುಬೀರಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೈಕಿನಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಕೆ ಹುಡುಗಿಯರನ್ನು ಚುಡಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನವಾಗಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸಹೋದರಿಯರು ಕೆಲವು ಗೂಂಡಾಗಳಿಗೆ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುವ ತನಕ ಬಡಿದಿದ್ದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ವಂದೇಮಾತರಂ ಜನ ಕಲ್ಯಾಣ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಈಕೆ ಲವ್ ಜಿಹಾದಿಗೊಳಗಾಗುವ ಹುಡುಗಿಯರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗೋವು ಮತ್ತು ಧರ್ಮ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿದ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಸಿಂಗ್, ಸ್ವಾಮಿ ಅವಧೇಶಾನಂದ ಗಿರಿಯವರಿಂದ ಸಂನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸಾಧ್ವಿ ಪೂರ್ಣ ಚೇತಾನಂದ ಗಿರಿ ಶರ್ಮಾ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮಾಲೇಗಾಂವ್ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದ್ದ ಬೈಕ್ ಅನ್ನು ಸಾಧ್ವಿ ಹಿಂದೆ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಅಂಶ "ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ"ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಹೊರಟವರಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಬೈಕ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಬರಬೇಕೆಂದು ನೋಟಿಸ್ ಬಂದಾಗ ಸೂರತ್ಗೆ ತೆರಳಿದ ಸಾಧ್ವಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಬಂಧನದ ಉಡುಗೊರೆ! ಕೇಸರಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಕಥೆ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಚಿದಂಬರಂ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾರಂತಹ ಪ್ರಖರ ನಾಯಕಿ ಬಲಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಅಂತಹಾ ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಅತ ಯಾಕೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಲ್ಲ?

                    ಸಾಧ್ವಿಯನ್ನು ಮುಂಬೈನ ಎಟಿಎಸ್ ಕಚೇರಿಗೆ ಕರೆತಂದು ಅಲ್ಲಿ 13 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿಡಲಾಯಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ದಳ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ಧಗಳಿಂದ ಬೈಯುತ್ತಾ ಆಕೆ ಮಹಿಳೆ ಎಂದೂ ನೋಡದೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕೆಡವಿ ಬೆಲ್ಟ್ ಗಳಿಂದ ಬಾರಿಸಿದರು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಶಾಕ್ಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಬೆದರಿಸಿ ಆಕೆಯಿಂದ ತಾನೇ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಒಮ್ಮೆಯಂತೂ 24 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಒಂದು ತುತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನೂ ಕೊಡದೇ ಸತಾಯಿಸಲಾಯ್ತು. ಆ ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯ ಸಾತ್ವಿಕತೆಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಬೆರೆಸಿ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ತುಚ್ಛ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂದಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಆಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದ ಪುರುಷ ಪೊಲೀಸರು ಲೈಂಗಿಕವಾದ ಕೀಳು ಪದಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಅಶ್ಲೀಲ ಸಿಡಿಯೊಂದನ್ನು ಆಲಿಸುವಂತೆ ಬಲವಂತಪಡಿಸಿದರು. ಮಾಲೆಗಾಂವ್ ಸ್ಪೋಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಹುನ್ನಾರ ಪೊಲೀಸರ ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಹಿಂದೆ ಇತ್ತು. ದುರಂತವೆಂದರೆ ಆಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟರ ಮುಂದೆಯೂ ತರದೇ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಕೂಡಾ ತಯಾರಿಸದೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿಯೇ ಕೂಡಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಪೊಲೀಸರ ನಿರಂತರ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ವಿ ಮಾತ್ರ ಬಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಅಂಗಾಂಗ ಹಾಗೂ ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ತೀವ್ರ ಗಾಸಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನಳಾಗಿ ಉಸಿರಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಕಷ್ಟವಾದಾಗ ಮುಂಬೈನ ಸುಶ್ರೂಷಾ ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಮಿದುಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆ ವರದಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದಷ್ಟು ದಿನವೂ ಸಾಧ್ವಿಯನ್ನು ವೆಂಟಿಲೇಟರ್ನಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದಾದ ಮೇಲೆ ಪಾಲಿಗ್ರಾಫ್, ಬ್ರೈನ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕಾಟ ಬೇರೆ. ಮಂಪರು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಬ್ರೈನ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ಗಳು ಆಕೆಯೆದುರು ಸೋತು ಮಕಾಡೆ ಮಲಗಿಬಿಟ್ಟವು. ಪೊಲೀಸರು ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಆಕೆಯಿಂದ ಹೇಳಿಸಲೆಂದೇ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರವೂ ಆಕೆ ಅವರ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಿಲ್ಲ. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಶನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಆಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗದೆ ಕೈಚೆಲ್ಲಿ ಆಕೆಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಬಹುದೆಂದಿತು!

                      ಗುಜರಾತ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೂರತ್ನಲ್ಲಿ ಭಾಜಪಾ ಪರವಾಗಿ ತಾನು ಮಾಡಿದ್ದ ಭಾಷಣ ತನ್ನನ್ನಿಂತಹಾ ನರಕಯಾತನೆಗೆ ತಳ್ಳಿಬಿಡಬಹುದೆಂದು ಸಾಧ್ವಿ ಕನಸುಮನಸಿನಲ್ಲೂ ಎಣಿಸಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯನ್ನು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿಯೆನ್ನದೆ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ಪೊಲೀಸರು ಥಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ದೌರ್ಜನ್ಯವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಆಕೆ ಉಪವಾಸ ಕೂತು ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ಬಳಲಿದಾಗ ಪೊಲೀಸರು ಆಕೆಯ ಮೇಲೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದರು. ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಉತ್ಸಾಹದ ಬುಗ್ಗೆಯಂತಿದ್ದ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಸಿಂಗ್ ಅಪಾರ ಹಿಂಸೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಗಾಲಿ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲೇ ಓಡಾಡುವಂತಾಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆಕೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದ್ದರೂ ಎಟಿಎಸ್ ಸೂಕ್ತ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬಂಧನಗೊಂಡ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷದೊಳಗೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ಗೆ ಅವರು ತುತ್ತಾದರು. ಮನೆಯವರು ಅಕ್ರೋಶಭರಿತರಾಗಿ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸಿ ಸರಕಾರ ಹಾಗೂ ಪೊಲೀಸರ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರೂ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಸೊಲ್ಲೆತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಜುಲೈ 2009ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಿರಂತರ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಇವರ ಆಕ್ರಂದನಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದಿಸದ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೀಡಿದ ಭಿಕ್ಷೆ ಪಡೆವ ವಾಹಿನಿಗಳು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ವರದಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲೂ ಅಸಡ್ಡೆ ತೋರಿಸಿದ್ದವು. ರಾಷ್ಟ್ರ ದ್ರೋಹದ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತಿರುವ ಕನ್ಹಯ್ಯ, ಖಾಲಿದರ ಪರ ನಿಂತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಅಮಾಯಕ ಸಾಧ್ವಿಯವರ ಪರ ನಿಲ್ಲಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಭಿಕ್ಷೆ, ಸೆಕ್ಯುಲರುತನ ಅಡ್ಡ ಬಂದಿತ್ತು. ಭಯೋತ್ಪಾದಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದಾಗ, ನಕ್ಸಲ್ನನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದಾಗ, ದನ ಕಳ್ಳನೊಬ್ಬನನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಪೇದೆಯೊಬ್ಬ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ ಮಾಡಿದಾಗ ದೇಶವೇ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತೆಂಬಂತೆ ಅಬ್ಬರಿಸಿ ಬೊಬ್ಬಿರಿದ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಪ್ರಜ್ಞಾ ಸಿಂಗ್ ಮೇಲಿನ ಹಲ್ಲೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮುಗುಮ್ಮಾಗುಳಿದಿದ್ದರು! ಭಯೋತ್ಪಾದಕನ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕದ ತಟ್ಟಿದವರೆಲ್ಲಾ ನಿರಪರಾಧಿ ಸಾಧ್ವಿಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೊಲ್ಲೆತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚೇಕೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗಾಗಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಕದ ತೆರೆದಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೂ ಕನಿಷ್ಟ ಸಾಧ್ವಿಯ ಮೇಲೆ ಇಷ್ಟರವರೆಗೂ ಚಾರ್ಜ್ ಶೀಟ್ ಏಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೇಳಲಿಲ್ಲ!

                   ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಸಿಂಗ್ ತಂದೆ ಚಂದ್ರಪಾಲ್ ಸಿಂಗ್ ಮೃತ್ಯುವಶವಾದಾಗ, ತಂದೆಯ ಅಂತಿಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿ ಆಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಅರ್ಜಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನೇ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರವಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದ ಸಂಜಯ್ ದತ್ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಆತನಿಗೆ ತನ್ನ ಪತ್ನಿ ಮಾನ್ಯತಾಳ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಬರಲು ಪೆರೋಲ್ ಒದಗಿಸಿತ್ತು ಘನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ! ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಸಂಜಯ್ ದತ್ ಪೆರೋಲ್ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಹಾಕಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಮಾನ್ಯತಾ ಮುಂಬೈನ ಹೊಟೇಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಾರ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರತಳಾಗಿದ್ದಳು! ಲಾಲೂನಂತಹ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಗೂ ಪೆರೋಲ್ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಭಾಗ್ಯ ಒದಗಿತ್ತು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಿ ಚಿದಂಬರಂಗೆ ಹದಿನೆಂಟು ಬಾರಿ ಜಾಮೀನು ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು! ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ತೀವ್ರ ಕಂಗಾಲಾದ ಸಾಧ್ವಿ ಮುಂಬೈ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು "ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಎಟಿಎಸ್ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ತಪ್ಪಾಗಿ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಎಳೆದು ತಂದು ಹಾಕಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ ತನಗೆ ಜಾಮೀನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು, ತನ್ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಮನಸ್ಸು ಕರಗಲಿಲ್ಲ. ಕೊಯಮತ್ತೂರ್ ಸ್ಫೋಟ ನಡೆಸಿದ ಮದನಿ, ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಉಗ್ರ ಅಫ್ಜಲ್ ಗುರು, ಮುಂಬೈ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಉಗ್ರ ಕಸಬ್, ನಕ್ಸಲರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಒದಗಿಸಿ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಹತ್ಯೆಗೆ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ ನಗರ ನಕ್ಸಲರಿಗೆ ಬಿರಿಯಾನಿ ತಿನ್ನಿಸಿ ರಾಜೋಪಚಾರ ನೀಡಿದ ಸರಕಾರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಮುಗ್ಧೆ ಸಾಧ್ವಿಯೊಬ್ಬಳ ಕಣ್ಣೀರು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನು, ನ್ಯಾಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಂದೇ ಎನ್ನುವುದು ಎಷ್ಟೊಂದು ಚೋದ್ಯದ ಮಾತು!

                    ಸ್ವಾಮಿ ಅಸೀಮಾನಂದ, ಕ.ಪುರೋಹಿತರಿಗೊದಗಿದ ಹಿಂಸೆಯೂ ಕಡಮೆಯದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಂಪರು ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಫ್ದರ್ ನಾಗೋರಿ ಸ್ಫೋಟದ ರೂವಾರಿ ತಾನೇ ಎಂದು ಬಾಯಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು ಆ ಹೆಸರಲ್ಲೇ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸಿಕ್ಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಜನಮಾನಸದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ದಿಗ್ವಿಜಯ್ ಸಿಂಗ್ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ 26/11 ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಪಾತ್ರ ಎನ್ನುವ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೇಸರಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ್ದ ಅಂದಿನ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಸುಶೀಲ್ ಕುಮಾರ್ ಶಿಂಧೆ, ನಂತರ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಟೈಮ್ಸ್ ನೌ ವಾಹಿನಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ನಾರ್ಕೊ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಸಾಕ್ಷಿಯೊಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಬೀದಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು! ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ನಾಯಕರನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಿದ ಅದರ ಹೇಯ ಕಾರ್ಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ತುಕಾರಾಂ ಓಂಬಳೆ ಕಸಬ್ ನನ್ನು ಜೀವ ಸಹಿತ ಹಿಡಿಯದಿದ್ದರೆ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿಯನ್ನೂ ಹಿಂದೂಗಳ ತಲೆಗೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್! ಸುನೀಲ್ ಜೋಶಿ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರ ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಧ್ವಿ ಪದೇಪದೇ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಹೇಳಿಕೆ ನಿಜವೆಂಬುದು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಹಠಮಾರಿತನದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಭಾಗ್ಯ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಮಾಲೆಗಾಂವ್ ಸ್ಪೋಟ ಪ್ರಕರಣ ಹಾಗೂ ಸುನೀಲ್ ಜೋಶಿ ಹತ್ಯಾಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ವಿ ಪ್ರಜ್ಞಾಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಇತರ ಆರೋಪಿಗಳ ಜೊತೆ ಬಂಧಿಸಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸ್ವತಃ ಎನ್ಐಎ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಸಂಜೋತಾ ಬಾಂಬು ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಸೀಮಾನಂದ ಹಾಗೂ ಕ. ಪುರೋಹಿತ್ ನಿರಪರಾಧಿಗಳು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನುಡಿಯಿತು.  ಯುಪಿಎ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಆರ್.ವಿ.ಎಸ್ ಮಣಿಯವರ "ಹಿಂದೂ ಟೆರರ್:ಇನ್ಸೈಡರ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಹೋಮ್ ಅಫೈರ್ಸ್ 2006-2010" ಪುಸ್ತಕ ದಿಗ್ವಿಜಯ್ ಸಿಂಗ್, ಚಿದಂಬರಂ, ಶಿವರಾಜ್ ಪಾಟೀಲ್ ಮೊದಲಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎಂಬ ಕಥೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಡೆಸಿದ ಷಡ್ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಿಜವಾದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಅಮಾಯಕ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಉಗ್ರರೆಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಉಗ್ರವಾದಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತ್ತು. ಹಿಂದೂಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನಾದರೂ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಾರು, ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಗೌರವಕ್ಕೆ ಚ್ಯುತಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕ್ಷಣವೂ ಸಹಿಸರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮರೆತಿತ್ತು. ಖಡ್ಗ ಹಿರಿಯದೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣವೆಸಗದೆ ಸಹಸ್ರ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಣ್ವಂತೋ ವಿಶ್ವಮಾರ್ಯಮ್ ಎಂದು ಜಗತ್ತನ್ನೇ "ಧರ್ಮ" ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಹೊರಟಿದ್ದ ಅವಿನಾಶಿ ಜನಾಂಗವೊಂದಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೊಟ್ಟ ಉಡುಗೊರೆ "ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ"!

                    ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿವೆ... ಸಾಧ್ವಿಯವರನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಿಸಿದ ಅಂದಿನ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜೈಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ತನಿಖೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದೇ? ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ಮುಗ್ಧರನ್ನು ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳೆಯಿಸಿದವರಿಗೆ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷೆಯಿದೆ? ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಇವರು ಅಪರಾಧಿಗಳಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಹಿಂದೂಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರಿಗೆ ಯಾರು ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಡುವವರು? ಈಗ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಜರ್ಝರಿತವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ವಿ, ಪುರೋಹಿತ, ಅಸೀಮಾನಂದರ ಕಳೆದು ಹೋದ ದಿನಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಕೊಡುವವರಾರು? ಕಳೆದು ಹೋದ ಅವರ, ಅವರ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಗೌರವ, ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮರಳಿಸುವುದೇ? ದೇಶದ ಜನತೆಯ ಎದುರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅವರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುವುದೇ? ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದವರಿಗೆ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಜಾಮೀನು ಕೊಡುವ, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗಾಗಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ಕದ ತೆರೆವ, ದೇಶದ್ರೋಹಿ ನಕ್ಸಲರಿಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಘನ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನಿಂದಾದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಏನು ಶಿಕ್ಷೆ ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ? ಕನಿಷ್ಟ ಈ ಅಮಾಯಕರ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನಾದರೂ ಅದು ಯಾಚಿಸುವುದೇ? ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಮಾಯಕಿ ಸಾಧ್ವಿಯೊಬ್ಬಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಚಾರ್ಜ್ ಶೀಟ್ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ನರಕಯಾತನೆ ಕೊಟ್ಟಿತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್. ಮಾಲೆಗಾಂವ್ ಹಾಗೂ ಸಂಝೋತಾ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ದಾಳಿಕೋರರನ್ನು ಬಂಧಿಸದೇ ಕೈಬಿಟ್ಟು, ಅಮಾಯಕ ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಹಿಂಸಿಸಿತು. ಇಶ್ರತ್ ಜಹಾನ್ ಎಂಬ ಆತ್ಮಾಹುತಿ ಬಾಂಬರಳನ್ನು "ಸಹೋದರಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸೊಹ್ರಾಬುದ್ದೀನ್ ಎನ್ಕೌಂಟರನ್ನು ನಕಲಿ ಎಂದಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀ ಉಗ್ರರ ಶಿಕ್ಷೆ ಕಡಮೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿತು. ಕಸಬ್, ಅಫ್ಜಲ್, ಯಾಕೂಬರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಬಾರದೆಂದು ಸಹಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. ಯಾಕೂಬನ ಬಿಡುಗಡೆಗಾಗಿ ರಾತ್ರೋರಾತ್ರಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ತೆರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. "ಹಿಂದೂಭಯೋತ್ಪಾದನೆ" ಎನ್ನುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೇ ಸಂಶಯ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಎದುರು ದೇಶದ ಮಾನ ಹರಾಜು ಹಾಕಿತು. ವಿದೇಶಗಳ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾ.ಸ್ವ.ಸಂ ಹಾಗೂ ಹಿಂದೂ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ಉಗ್ರ ಪಟ್ಟ ಕಟ್ಟಿ ಅವಮಾನಿಸಿತು. "ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ" ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಭಾವನೆಯ ಮೇಲೆ ಚೆಲ್ಲಾಟವಾಡಿದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹವಲ್ಲವೇ? ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಇಲ್ಲದ ಹಿಂದೂ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಾ ಕೂತಿದ್ದಾಗಲೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪ್ರೇರಿತ ಮತಾಂಧ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಮುಂಬೈ ಮೇಲೆ ಭೀಕರ ದಾಳಿ ಎಸಗಿದರು! ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ದೇಶವನ್ನು, ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಟ್ಟ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಯಾವ ಶಿಕ್ಷೆ?

ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಜ್ರಾಘಾತ! ಎಂಟೆಬೆಯ ಎಂಟೆದೆಯವರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ರಣತಾಂಡವ!

ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಜ್ರಾಘಾತ! ಎಂಟೆಬೆಯ ಎಂಟೆದೆಯವರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ ರಣತಾಂಡವ!

            ಜಗವೆಲ್ಲಾ ಮಲಗಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನ್ಯವೂ ತನ್ನ ದೇಶೀಯರಿಗೆ "ನೀವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿ; ನಾವು ಎಚ್ಚರ ಇದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಅಭಯ ಕೊಟ್ಟು ಟ್ವೀಟ್ ಮಾಡಿ ಮಲಗಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸೇನೆ, ಸರಕಾರದಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದ ಜಾಗವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಪುಲ್ವಾಮದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತು ವೀರ ಯೋಧರನ್ನು ಕಳ್ಳರಂತೆ ಸಾಯಿಸಿದವರು ಉಳಿದವರನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಎದೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷಾಗ್ನಿ ಧಗಧಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು, ವಿವೇಕವನ್ನು ಭಾವಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೆ ಶಾಂತವಾಗಿ ಸಮಯ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ವೀರ ಪಡೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಮೀರಜ್ ನೊಂದಿಗೆ ಮೇಲೆದ್ದಿತ್ತು. ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ದಾಟಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಳನುಗ್ಗಿ ಸಾವಿರ ಕೆಜಿಗಳಷ್ಟು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಮೂರು ಮೂರು ಕಡೆ ಸುರಿದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಮೂಲನೆಲೆಗಳನ್ನೇ ಹೇಳ ಹೆಸರಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ಆ ವಜ್ರಾಘಾತ ಎಂಟೆಬೆಯ ಎಂಟೆದೆಯರಿಗಿಂತ ತಾವೇನೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ ರಣತಾಂಡವ!

               ಹೌದು. ಅಂತಹದ್ದೊಂದು ಪ್ರತೀಕಾರ ಬೇಕಿತ್ತು. ಸಾಮ, ದಾನ, ಭೇದ ಕೊನೆಗೆ ದಂಡದಿಂದಲೂ ಬಾಗದ, ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ರಕ್ತಪಿಪಾಸು ಮೂರ್ಖ ಶಿಖಾಮಣಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ಊಹಿಸಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಕಲಿಸುವುದಿದೆಯಲ್ಲಾ, ಅದು ಮಹತ್ವದ್ದು. ಈ ದಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಲೆಗೂ ಶಿರಸಾ ನಮಿಸಬೇಕು. ಕೇವಲ ದಾರಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆ ಗುರಿಯೂ ಮಹತ್ವದ್ಡೇ! ಅದರಲ್ಲೊಂದು ಬಾಲಕೋಟ್. ಜಿಹಾದೀ ಕುನ್ನಿಗಳು ಜನ್ಮತಾಳುವ ಕಾರ್ಖಾನೆ. ಈ ಜಿಹಾದೀ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಅಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದದ್ದು ಇಂದು ನಿನ್ನೆಯಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಟ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೂ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ರಾಯ್ ಬರೈಲಿಗೂ ಒಂದು ಕೊಂಡಿಯಿದೆ. ಖುಷ್ತಾರ್ ನೂರಾನಿ ಎಂಬ ಉರ್ದು ಲೇಖಕ ಬರೆದ "ತೆಹ್ರೀಕ್-ಇ-ಜಿಹಾದ್ & ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್-ಏಕ್ ತಹ್ಕೀಕೀ ಮುತಾಲಿಯಾ" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ ಈ ಜಿಹಾದೀ ತಾಣ ಜನ್ಮತಾಳಿದ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಯ್ಯದ್ ಅಹಮದ್ ಬರೇಲ್ವಿ ಎಂಬಾತನ ಜಿಹಾದೀ ದಂಗೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಇತಿಹಾಸ ತಿರುಚಲೆಂದೇ ಬರವಣಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಇತಿಹಾಸ ದ್ರೋಹಿಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಒಂದೇ ಏಟಿಗೆ ತೊಡೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಹಾಗಂತ ಅದು ಬರೇಲ್ವಿಯನ್ನು ಖಳನಾಯಕನಾಗಿಸಿಲ್ಲ. ಜಿಹಾದ್ ಮಾಡಿ ಮಡಿದ ಮಹಾನ್ ನಾಯಕನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನಿಜ ತಿಳಿಯಲು ವಿರೋಧಿಗಳು ಬರೆದ ಇತಿಹಾಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಹರೂ ಪರಂಪರೆ ತಿರುಚಿದ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಂತೂ ಇದು ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿದೆ. ವಿರೋಧಿಗಳು ತಾವೇ ತಮ್ಮ ಮತಾಂತರ ಕಾರ್ಯ, ಕೊಲೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಲೂಟಿ, ಬರ್ಬರತೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಂಡರೂ ಅದನ್ನು ತನ್ನ ಆಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೋಸುಗ ತಿರುಚಿದ ನೆಹರೂ ಪರಿವಾರದ ತಿರುಚಿದ ಇತಿಹಾಸ ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ಬಾಳಿಕೆ ಬರದು!

              ಸೂಫಿ ಪಂಗಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ ಸಯ್ಯದ್ ಅಹ್ಮದ್ ಬರೇಲ್ವಿ ಮದ್ರಸಾಗಳಲ್ಲಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೆದುಳಿಗೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಂಡ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ರಾಯ್ ಬರೈಲಿ ಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿ. ದರೋಡೆಕೋರ ಅಮೀರ್ ಅಮೀರ್ ಅಲಿಖಾನನ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಈತ ಮಾಳವ-ರಜಪುತಾನಗಳಲ್ಲಿ ದಾರಿಹೋಕರನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ತನ್ನ ಹಿಂಬಾಲಕರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸೂಫಿಯೆಂದು ಗೌರವ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ! ಈತನ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಶಾಹ್ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ದೆಹಲ್ವಿ. ಬಳಿಕ ಕೆಲವು ಕಾಲ ಕೊಹಟ್ ನ ಸರ್ದಾರ್ ಪೀರ್ ಮೊಹಮ್ಮದನ ಬಳಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಿದ್ದ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಸವಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾದ. ಒಂದು ದಿನ ಪೇಷಾವರದ ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಯಕನ ಜೊತೆ ಖರ್ಚಿಗೆ ಬೇಕಾದ 30-40 ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತನ್ನ ನಾಯಕನೊಡನೆ ಆ ಹಣಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಜಗಳ ಕಾದು ಆತನನ್ನು ಕೊಂದು, ಹಣವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಪೇಷಾವರಕ್ಕೆ ಓಡಿ ಹೋದ. ಅಲ್ಲಿ ಪೀರ್ ಮೊಹಮ್ಮದನ ಬಂಗಲೆಯ ಮುಂದೆ ಸಜ್ಜಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕೊಂಡು ಕಾಬೂಲಿನ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಬಜೌರ್ ಗೆ ಪಯಣಿಸಿದ. ಇದು ಆತನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಕೆಲ ಅಂಶಗಳು.

             ಬಜೌರಿಗೆ ಹೋದವನಿಗೆ ತಿನ್ನಲಿಕ್ಕೇನೂ ಸಿಗದಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಉಪಾಯ ಹೊಳೆಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ಮುಸಲ್ಮಾನರಲ್ಲಿ ತಾನು ಶುದ್ಧ ಮುಸ್ಲಿಮನೆನ್ನುತ್ತಾ ಕಾಫಿರರ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರಬೇಕೆಂದು ಭಾಷಣ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ. ಮತಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಲೂ ಹೇಸದ ಹಲವರು ಅವನ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದರು. ಬಳಿಕ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾರಂಭಿಸಿದ ಆತ ಹಲವರನ್ನು ತನ್ನ ದುರ್ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಮತೋನ್ಮತ್ತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡ. ಆದರೆ ಆಗಿನ ಅವಿಭಜಿತ ಪಂಜಾಬ್ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗನ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಲಕೆಲವರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದನಾದರೂ ಕಾಫಿರರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಸಾರುವ ಆತನ ಯೋಜನೆಗೆ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗನ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿತ್ತು. ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ ಖಾಲ್ಸಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಹಾಯೋಧರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಈ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹ. ಅರಬ್ಬರ ಬರ್ಬರತೆಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಅಂತಃಸತ್ತ್ವ ಕಳಕೊಂಡು, ಮೊಘಲರ ದುರಾಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಮಾತೃಧರ್ಮವನ್ನೇ ತ್ಯಜಿಸಿದ ದೇಶೀಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಿ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಭಾರತದ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವೀರಪುಂಗವನಾತ! ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹ ಸಿಡುಬಿನಿಂದಾಗಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕಣ್ಣೊಂದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅವನ ಯಾವ ಕಣ್ಣು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮಟ್ಟಿನ ರೂಪ ಅವನದಾಗಿತ್ತು. ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹ ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದ್ದ. ಆ ಸಂಕಲ್ಪ ಅವನನ್ನು ಲಾಹೋರಿನ ಮಹಾರಾಜನನ್ನಾಗಿಸಿತು. "ದೇವರು ಸೌಂದರ್ಯ ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವಾಗ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದೆ" ಎಂದು ಪ್ರೇಯಸಿ ಅವನ ಕುರೂಪವನ್ನು ಛೇಡಿಸಿದಾಗ "ಏಕನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸಿಖ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಖಾಲ್ಸಾದರ್ಬಾರನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೆ" ಎಂದಿದ್ದ. ಅದು ಸತ್ಯವೇ! ಪುರುಷಪುರ(ಪೇಷಾವರ)ದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನನನ್ನು ಓಡಿಸಿದ. ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಂಡ. ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಯವರೆಗೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಕಾಶ್ಮೀರ, ಲಢಾಕ್ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದ. ಕಾಂಗ್ಡಾ ಕಣಿವೆಯ ಗೂರ್ಖರ ಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿದ ಅವನ ಔದಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಗೂರ್ಖರು ಅವನ ಮಿತ್ರರಾದರು. ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ. ಟಿಬೆಟಿನಿಂದ ಸಿಂಧ್ ವರೆಗೆ, ಸಟ್ಲೇಜಿನಿಂದ ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಯವರೆಗೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಸೋತವರನ್ನು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಲೂಟಿ ಮಾಡದಂತೆ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಿದ್ದ.

               ಇಷ್ಟೇ ಆಗಿದ್ದರೆ ರಣಜಿತ್ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆಯವನಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನೇನೋ. ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಅವರ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮಾರುವೇಷದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ ಕಲಿತು ತನ್ನ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರೋಧಿಗಳಾದ ಫ್ರೆಂಚ್, ಗ್ರೀಕ್, ಇಟಲಿ, ಜರ್ಮನಿ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ತರಬೇತಿಗೆ ನಿಯಮಿಸಿದ. ಪರಾಕ್ರಮದ ಜೊತೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಸೇರಿ ಸಿಖ್ ಸೈನ್ಯ ಬಲಿಷ್ಟವಾಗಿ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಟಿಬದ್ಧವಾಯಿತು. ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತದಿಂದಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪುಂಡಾಟಗಳು ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ನಿಂತು ಹೋದವು. ಜರ್ಮನ್ ಯಾತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಲ್-ವ್ಯಾನ್-ಹ್ಯೂಗನ್ "ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹನ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ರಸ್ತೆ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹ, ಪಾಠಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಈತ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಜಮೀನಿನ ಕಂದಾಯದಲ್ಲೂ ಸುಧಾರಣೆ ತಂದು ಕೃಷಿಕಸ್ನೇಹಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ. ತನ್ನ ಆಸ್ಥಾನವನ್ನು ಖಾಲ್ಸಾ ದರ್ಬಾರ್ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆತ ಗುರುನಾನಕರ ಹೆಸರಲ್ಲಿ "ನಾನಕ್ ಶಾಹಿ" ಎಂದು ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚು ಮಾಡಿಸಿದ್ದ. ಅವನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಾಂತರಿಗಳ ಆಟ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಆತ ಗೋಹತ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅಜಾನ್ ಅನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದ. ತಮ್ಮ ಆಟಾಟೋಪಗಳಿಗೆ, ಗೋಹತ್ಯೆಗೆ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿದುದು, ತಮ್ಮದೇ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಲ್ಸಾ ಸೈನಿಕರು ಮಾರುತ್ತರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ, ಇಂದಿನ ಜಾತ್ಯಾತೀತರ "ಶಾಂತಿಪ್ರಿಯ" ಮತೀಯರು ಒಳಗೊಳಗೇ ಕುದಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಆಗವರಿಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಕಂಡವನೇ ಕಾಫಿರರ ಮೇಲೆ ಜಿಹಾದ್ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರವಚನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಬರೇಲ್ವಿ. ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಬಂದ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು, ತಾನು ಕುಳಿತು ತಿಂದುಂಡು ತೇಗಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗದ 72 ಕನ್ಯೆಯರ ಆಸೆ ತೋರಿಸಿ ಯಮನ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ಅದ್ಭುತ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳದ ಮೂರ್ಖನಂತೂ ಬರೇಲ್ವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗಿದ್ದುದೂ ಅದೇ!

             ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ, ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಬಾಲಕರನ್ನು ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡ ಬರೇಲ್ವಿ ಈಗ(1819) ರಾಯ್ ಬರೈಲಿಗೆ ಮರಳಿದ್ದ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಹಾದೀ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿ ಸಾಗಿದ್ದವು. ಪಂಜಾಬ್, ಸಿಂಧ್ ಮಾತ್ರ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿದ್ದು ಜಿಹಾದೀ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡಿವಾಣ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 1819ರಲ್ಲಿ ಬರೆಲ್ವಿ ಜಿಹಾದೀ ಎಂಬ ದಂಗೆಯನ್ನು ಶುರುವಿಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಜಿಹಾದೀ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಜನತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ "ಎಲ್ಲಿವರೆಗೆ ತಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲವೋ, ಅಲ್ಲಿವರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು" ಹೇಳಿ ದೂರು ತಂದವರನ್ನೇ ಸುಮ್ಮನಾಗಿಸಿಬಿಟ್ಟರು. ದೆಹಲಿ, ಪಾಟ್ನಾ, ಟೋಂಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಜಿಹಾದ್ ಕುರಿತ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಯುವಕರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಜಿಹಾದ್ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು, ಜಿಹಾದೀಗಾಗಿ ಧನ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು, ಬರೇಲ್ವಿ ಹಾಗೂ ಆತನ ಹಿಂಬಾಲಕರು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸಾಗಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡೂ ಕೈಕಟ್ಟಿ ಕೂತರು. ಹೆಚ್ಚೇಕೆ ಬರೇಲ್ವಿಗೆ ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನೂ ಆತನ ಮುಂದಿದಿಟ್ಟರು! ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೇಲ್ವಿಯಿದ್ದ ದರೋಡೆಕೋರರ ಗುಂಪಾದ ಅಮೀರ್ ಅಲಿಖಾನನ ತಂಡಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೇ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಬರೇಲ್ವಿ ಆ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲವಿದ್ದ. ಈಗ ಅದೇ ತಂಡ ಬರೇಲ್ವಿಗೆ ಧನ ಹಾಗೂ ಯುವಕರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನೋಡಿಯೂ ಈ ದೇಶವನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಪೆನಿ ಸರಕಾರ ಮುಗುಮ್ಮಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು!

                1826ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೇಲ್ವಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಸೈನ್ಯದೊಡನೆ ಪಂಜಾಬಿನತ್ತ ಪಯಣಿಸಿದ. ಕೆಲ ಕಾಲ ದಲ್ಮೌ ಫತೇಪುರದಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಗ್ವಾಲಿಯರಿನ ರಾಜ ದೌಲತ್ ರಾವ್ ಸಿಂಧ್ಯಾನ ಅರಮನೆಗೆ ಪಯಣಿಸಿದ. ದೌಲತ್ ರಾವ್ ಸಿಂಧ್ಯಾ ಹಾಗೂ ಆತನ ಭಾವನೂ, ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಾದಸೇವಕನೂ ಆಗಿದ್ದ ಹಿಂದೂರಾವ್ ನಿಂದ ಹಲವು ಕಾಲ, ಹಲವು ಬಾರಿ ಆತನಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ಒದಗಿತು. ಉತ್ತರೋತ್ತರ ಸಿಂಧ್ಯಾ ಮನೆತನ ದೇಶ ವಿಭಜಿಸಿದ & ವಿಭಜಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಆಶ್ಚರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ! ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಿಂಧ್ ಹಾಗೂ ಕಂದಹಾರ್ ಮುಖಾಂತರ ಕಾಬೂಲಿಗೆ ಬರೇಲ್ವಿಯ ಪಟಾಲಂ ಸಾಗಿತು. ಬಳಿಕ ಖೈಬರ್ ನತ್ತ ಪಯಣಿಸಿ ಪೇಷಾವರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಾಗಿದ್ದು ಬಲವಂತದ ಮತಾಂತರಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಮನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬರೇಲ್ವಿಗೆ ಬೆಂಬಲವೂ ದೊರಕಿತು. ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಆಡಳಿತದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ದರೋಡೆಕೋರ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸದಂತಾದುದು, ಗೋಹತ್ಯೆಗೆ ನಿಷೇಧವಿದ್ದುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮೂಲಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. 1826ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21ರ ರಾತ್ರಿ ಅಕೋರಾ(ಈಗಿನ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತೂಂಖ್ವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ)ದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರ ಮೇಲೆ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ದಾಳಿಯೆಸಗಿದ ಬರೇಲ್ವಿ ತಂಡ ಕಾಫಿರರ ಮೇಲಿನ ಜಿಹಾದಿಗೆ ಉಪಕ್ರಮಿಸಿತು. ಹಜ್ರೊದಲ್ಲಿ(ಈಗಿನ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ) ಇನ್ನೊಂದು ದಾಳಿ ಎಸಗಿ ಕಾಫಿರರ ಅಂಗಡಿ-ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ದೋಚಿತು. ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗನ ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ ಬುಧ್ ಸಿಂಹ್ ಬರೇಲ್ವಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು "ನೀನು ನಿಜವಾದ ಸಯ್ಯದ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಕಳ್ಳರಂತೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಮುಖಾಮುಖಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬಾ" ಎಂದು ಸವಾಲೆಸೆದ. ಹಜ್ರೊ ದಾಳಿಯ ಬಳಿಕ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಹಿಂಬಾಲಕರನ್ನು ಕರೆದು ಸಭೆ ನಡೆಸಿದ ಬರೇಲ್ವಿ. ಅಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ತಮ್ಮ ನಾಯಕನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಆ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ ಪಡೆ ಆತನಿಗೆ ಖಲೀಫಾ, ಎಮಿರ್-ಉಲ್-ಮೊಮಿನೀನ್, ಸಯ್ಯದ್ ಬಾದ್ ಶಾ ಎಂಬೆಲ್ಲಾ ಬಿರುದು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಖಲೀಫನಾದ ಬಳಿಕ ಇಂದಿನ ತಾಲಿಬಾನಿಗಳಂತೆ ಹಲವು ಫತ್ವಾಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ ಬರೇಲ್ವಿ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ೧) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಗುಂಪು ಷರಿಯಾ ಕಾನೂನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ೨) ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕು. ೩) ಷರಿಯಾ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಖಾಜಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೪) ಗಂಡಸರು, ಮಹಿಳೆಯರು, ವೃದ್ಧ, ಬಾಲರೆನ್ನದೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬರೇಲ್ವಿಯನ್ನು ಇಮಾಮ್ ಎಂದು ಒಪ್ಪಬೇಕು. ಒಪ್ಪದವರನ್ನು ಮುನಾಫಿಕ್ ಬಂಡಾಯಗಾರ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿ ತಲೆಕಡಿಯಲಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಬರೇಲ್ವಿಯ ಎಣಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಕಾರ್ಯ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಷರಿಯಾ ಹೇರುವ ಆತನ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಹಾಗೂ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳ ನಡುವೆ ನಿತ್ಯ ಕಲಹ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ನಡುವೆ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಗನ ಸೇನೆ ಸುಮ್ಮನಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಸಾವಿರಾರು ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳನ್ನು ಅವರ ಸ್ವರ್ಗದ 72 ಕನ್ಯೆಯರ ಬಳಿ ಅಟ್ಟಿತು.

              1831ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಯ ಬಾಲಾಕೋಟ್ ಬರೇಲ್ವಿಯ ಅಡಗುತಾಣವಾಗಿ ಕುಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಾಗಲೇ ಮೂರನೇ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಬರೇಲ್ವಿ. ಆತನ ಬಳಿ 2500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳಿದ್ದರು. ಆ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳಿಗೆ ಉಗ್ರ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.  ಭಾರೀ ಪರ್ವತದ ಜೊತೆ ನದಿಯೂ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಿಮ್ಮಿಂದ ನನ್ನ ಕೂದಲು ಕೊಂಕಿಸಲೂ ಆಗದು ಎಂದು ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮಹಾರಾಜ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹನಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದಿದ್ದ ಬರೇಲ್ವಿ. ಅವನ ಸೊಕ್ಕಡಗಿಸಿ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಿರಾಮ ಹಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹ ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಯ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹರಿಸಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಶೇರ್ ಸಿಂಗನಿಗೆ ಆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿ ಬರುವಂತೆ ವೀಳ್ಯ ಕೊಟ್ಟ. ಶೇರ್ ಸಿಂಗನ ಸೇನೆ ಬಾಲಾಕೋಟ್ ಗುಡ್ಡದತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಯಿತು. ಬಾಲಾಕೋಟ್ನಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬರೇಲ್ವಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ನೀರುಣಿಸಲು ಮಾಡಿದ್ದ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ಎದುರಾಳಿ ಸೈನ್ಯ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಈ ಕಾಲುವೆಗಳಿಗಿದ್ದ ನೀರಿನ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನೊಡೆದು ಎದುರಾಳಿ ಸೈನ್ಯ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಶೇರ್ ಸಿಂಗನ ಸೈನಿಕರು ಈ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭತ್ತದ ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೈರುಗಳೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿತುಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಧಾರಾಕಾರ ಮಳೆ ಹಾಗೂ ತಾನು ಕಾಲುವೆಗಳ ಕಟ್ಟೆ ಒಡೆಯುವುದರಿಂದ ಆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆದುರಾಗಿ ಎದುರಾಳಿ ಸೈನ್ಯ ಕೊಚ್ಚಿಹೋಗಬಹುದೆಂದು ಉಪಾಯ ಹೂಡಿದ್ದ ಬರೇಲ್ವಿಯ ಎಣಿಕೆ ತಪ್ಪಾಗಿತ್ತು. 1831ರ ಮೇ 6ರಂದು ಶೇರ್ ಸಿಂಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹನ ಸೈನ್ಯ ಬರೇಲ್ವಿ ಹಾಗೂ ಆತನ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಅಟ್ಟಾಡಿಸಿ ಬಡಿಯಿತು. ಬರೇಲ್ವಿ, ಆತನ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಷಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ದೆಹಲ್ವಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳೆಲ್ಲಾ ರಕ್ತ ಕಾರಿ ಸತ್ತು ಬಿದ್ದಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಜಿಹಾದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ರೂಪ ಕೊಟ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನಾಂಗ ಲೋಕ ಕಂಟಕವಾಗಲು ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬರೇಲ್ವಿಯ ಅವಸಾನವಾಗಿತ್ತು.

                ಆದರೆ.....ಅಲ್ಲಿ, ಬಾಲಾಕೋಟಿನಲ್ಲಿ ಬರೇಲ್ವಿಯ ಸಮಾಧಿ ಎದ್ದಿತು. ಹಸಿರು ಬಳಿದ ಆ ಕಲ್ಲು ಮುಂದಿನ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯ ತಾಣವಾಯಿತು. ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಗರಿಕರಿಗೂ ಅದೊಂದು ಪವಿತ್ರ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳ! ಭರತ ಖಂಡವನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಬರೇಲ್ವಿ ಅದನ್ನೇ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆತನನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಇಂದಿಗೂ ಹುತಾತ್ಮ ಎಂದೇ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ! ತಾಲೀಬಾನಿಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಬರೇಲ್ವಿ ಹಾಗೂ ದೆಹಲ್ವಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಿತಾಮಹರೆಂಬಂತೆ ಸ್ಮರಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಬರೇಲ್ವಿ ಸತ್ತ ನಂತರ ಆತನ ಹೆಂಡಿರು ಮಕ್ಕಳು ಅಲ್ಲದೇ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಹೆಂಗಳೆಯರು, ಮಕ್ಕಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ, ಟೋಂಕ್ ರಾಜ್ಯದ ಅಮೀರ್ ಅಲಿಖಾನನ ಟೋಳಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಾಗಲೂ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಣ್ಮುಚ್ಚಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಅವರ ಉದ್ದೇಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು; ಅದು ನೇರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹನನ್ನು ಎದುರಿಸಲಾಗದೇ ಹೀಗಾದರೂ ಆತನ ರಾಜ್ಯ ತಮ್ಮ ವಶವಾಗಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲೀ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹ ಅದರಲ್ಲೂ ಗೆದ್ದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದ. ಯಾವಾಗ ರಣಜಿತ್ ಸಿಂಹ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿ ಪಂಜಾಬ್, ಸಿಂಧ್ ಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಶವಾಯಿತೋ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳು ಮತ್ತೆ ಚಿಗುರಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ಅವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹಣ ಹರಿದು ಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಗಲೇ ಕ್ರಮಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಇವತ್ತು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಉಗ್ರರ ಸ್ವರ್ಗಗಳು ಇರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಡೆದಾಳುವುದೇ ಕ್ಷೇಮವೆಂದು ಅರಿತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮದಲ್ಲದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುರಾನ್ ಮಾತ್ರ ತುಂಬಿಕೊಂಡ ಮತಾಂಧರಿಂದ ಅಪಾಯ ತಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಈ ಜಾಣನಡೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಯಾವುದೇ ಮತಾಂಧ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಡೆ 1857ರ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಯಾವುದೇ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಾಗಲೀ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.

                ಜೈಷ್ ಉಗ್ರರು ದೇವಬಂದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ದೇವಬಂದಿಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಷಾ ಇಸ್ಮಾಯಿಲ್ ದೆಹಲ್ವಿಯ ಅಜ್ಜ ಷಾ ವಲಿಯುಲ್ಲಾ ವಿಧಿಸಿದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೆಹಲ್ವಿ ಬರೇಲ್ವಿಯ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸಂಬಂಧಿಯೂ ಕೂಡಾ. ದೆಹಲ್ವಿಯ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಷಾ ಅಬ್ದುಲ್ ಅಜೀಜ್, "ಭಾರತ ದಾರ್-ಉಲ್-ಹರ್ಬ್. ಅದನ್ನು ದಾರ್-ಉಲ್-ಇಸ್ಲಾಂ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಫತ್ವಾ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ. ಅಲ್ಲದೇ ರಾಯ್ ಬರೈಲಿ ಸುನ್ನಿಗಳ "ಬರೇಲ್ವಿ ಶಾಖೆಯ" ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರ. ಬಹಿರ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸೂಫಿತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಈ ಶಾಖೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಜಿಹಾದೀ ಕಲಿಸುವ ಗೋಮುಖವ್ಯಾಘ್ರ. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸೂಫಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದೂ ಅದೇ ಅಲ್ಲವೇ?! ಹೀಗೆ ಬರೈಲಿಯ ಬರೇಲ್ವಿ ದರೋಡೆಕೋರನಾಗಿದ್ದು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ತಿನ್ನಲು ಸೋಮಾರಿತನ ಆವರಿಸಿ ಖಲೀಫಾನೆಂದು ಉದ್ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಮುಜಾಹಿದೀನ್ಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಜಿಹಾದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ಸ್ವರೂಪ ಕೊಟ್ಟು ಬಾಲಾಕೋಟ್ ಎಂಬ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಸ್ವರ್ಗ ಕಟ್ಟಿ ಇಂದಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಎಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಆದರ್ಶನೆನಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಈಗ ಇತಿಹಾಸ! ಮುಸಲ್ಮಾನರು ಅನ್ನ ಕೊಟ್ಟ ನೆಲಕ್ಕೆ ಕೃತಜ್ಞರಾಗುವ ಮನೋಭಾವದವರಾಗಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ದುರುಳನನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಲಿಲ್ಲ. ಕಾಕತಾಳೀಯವೋ ಎಂಬಂತೆ ರಾಯ್ ಬರೈಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಭದ್ರಕೋಟೆ. ಭಾರತ ನಡೆಸಿದ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕಿಗೆ ದಾಖಲೆ ಕೇಳುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ತಾಯಿ ಸ್ಪರ್ದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ! ಬಾಲಕೋಟಿಗೂ ರಾಯ್ ಬರೈಲಿಗೂ ಇರುವ ಕೊಂಡಿ ಬಹುಷಃ ಇಂದಿಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಹೇಳಲಾರೆ! ಏನೇ ಆಗಲೀ ಮೋದಿ ಕೊಟ್ಟ ಏಟು ಸರಿಯಾದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಅದನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಾಲಾಕೋಟಿಗೂ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ; ರಾಯಬರೈಲಿಗೂ!

ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಚತುರ ಶಿಲ್ಪಿಯೊಬ್ಬನ ಸಾಹಸದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ...

ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಚತುರ ಶಿಲ್ಪಿಯೊಬ್ಬನ ಸಾಹಸದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ...

              ನಾಲ್ಕು ಮಹಾಕ್ಷತ್ರಿಯ ಯಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯವಾದುದು ಅಶ್ವಮೇಧ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಭ್ಯುತ್ಥಾನದ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಾತ್ರತ್ತ್ವದ ಸಂಕೇತವದು. ಸೂರ್ಯವಂಶೀಯ ದಿಗ್ಗಜ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳಾದ ಭರತ, ದಿಲೀಪ, ಮರ್ಯಾದಾ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀರಾಮ, ಚಂದ್ರವಂಶೀಯ ಧರ್ಮರಾಯರುಗಳಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಾಯಾಗ. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಯಮಿತ್ರ ಶುಂಗ, ಗೌತಮೀಪುತ್ರಶಾತಕರ್ಣಿ, ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ, ಪುಲಕೇಶೀ, ರಾಜರಾಜ ಚೋಳರಂತಹ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅರಸರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಲು ಅಪರೂಪವೆನ್ನಬಹುದಾದ ಯಾಗ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗೌರವದ, ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಪ್ರತೀಕಗಳೇ. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಶೇಷ ಎನ್ನಿಸುವ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗ ಮತಾಂಧ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಬರ್ಬರತೆಗೆ ಬೆಂಡಾಗಿದ್ದ, ಆಂತರಿಕ ಕಚ್ಚಾಟಗಳಿಂದ ಬಳಲಿದ್ದ, ಬಡತನದಿಂದಾಗಿ, ಕ್ಷಾತ್ರ ಹೀನತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಧರ್ಮದ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವವಿಲ್ಲದೆ ಬಸವಳಿದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ತೆಕ್ಕೆಗೆ ಜಾರುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದರ ರೂವಾರಿಯೇ ಸವಾಯಿ ಜಯಸಿಂಹ.

                 ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂವಾಗಿ ಹುಟ್ಟುವುದು, ಹಿಂದೂವಾಗಿ ಬಾಳುವುದೇ ಅಪರಾಧವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೂ ಎಂಬ ಒಂದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ನೆಲದಲ್ಲಿ ತಲೆಗಂದಾಯ(ಜೆಜಿಯಾ) ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ದುರ್ಗತಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಈಡಾಗಿದ್ದ.  ಹಿಂದೂ ಕೃಷಿಕರು, ವರ್ತಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಇದರಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ. ತೀರ್ಥಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ, ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ, ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಗಳ ಮೇಲೂ ತೆರಿಗೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಯಾರೇ ಮುಸ್ಲಿಂ ಯಾತ್ರಿಕರಿರಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಹಿಂದೂವೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಆಶ್ರಯವೀಯಬೇಕಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೂ ಅವರಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಿತ್ತು. ಹೊಸ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಳತನ್ನು ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮುಸ್ಲಿಮರ ಯಾವುದೇ, ಎಂತಹದ್ದೇ ಕೆಲಸವಾದರೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಿತ್ತು. ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅರಸುಕುವರರಲ್ಲದ ಹಿಂದೂಗಳಾರೂ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕುದುರೆ, ಮೇನೆ, ಆನೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಯಾರಾದರೂ ಮನೆಯವರು ಸತ್ತರೆ ಗಟ್ಟಿ ಅಳುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ.  ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಿಂತ ಕೆಳ ದರ್ಜೆಯ ವಸನಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಮರ ಕೇರಿಗೆ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸವಲತ್ತಿನ ವಸತಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗಿಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಬದುಕನ್ನು ಸಾಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೂ ಹೆಂಗಳೆಯರ ಮೇಲಾಗಲೀ, ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲಾಗಲೀ ಇಸ್ಲಾಂ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಣ್ಣು ಬಿದ್ದರೆ ಅವೆಲ್ಲಾ ದೋಚಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅನುದಿನವು ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಹೀಗಳೆವ, ಗೇಲಿ ಮಾಡುವ, ಮತಾಂತರಿಸುವ, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮಾಡುವ, ಕೊಲ್ಲುವ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರ ಅನುದಿನದ ಹಕ್ಕಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹಾ ಯಾವುದೇ ದೌರ್ಜನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಂದೂವೊಬ್ಬ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ.

                  ಅಂತಹಾ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶವಿದ್ದಾಗ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಜಯಸಿಂಹ(1688). ಅಪ್ಪ(ಕಛರಾಹಾ ವಂಶದ ಬಿಶನಸಿಂಹ) ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಅಂಬೇರಿನ ರಾಜನಾದರೂ ಮೊಘಲರಿಗೆ ಮಣಿದು ಅವರ ಅಧೀನನಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ. ತಾಯಿ ಇಂದ್ರಕುವರ್. ಬಿಶನಸಿಂಹ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಮೊಘಲ್ ಸೇವಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾಹಸಿಯಾಗಿದ್ದ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಪಟ್ಟವೇರಿದ್ದ ಆತನ ಸಾಹಸ, ಸದ್ಗುಣಗಳು ಜಯಸಿಂಹನಲ್ಲೂ ಮೇಳೈಸಿದ್ದವು. ಬಿಶನ್ ಸಿಂಹ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಜಯ ವಿಜಯರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ, ಧನುರ್ವಿದ್ಯೆ, ಕತ್ತಿವರಸೆ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷಾತ್ರ ವಿದ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಹಿತ ದೇಶೀ-ವಿದೇಶೀ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ, ರಾಜಕಾರಣದ ಪಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದ. ಜಯಸಿಂಹನಿಗೆ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕೋಹಾತ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಿಶನ್ ಸಿಂಹ ಅಕಾಲಮೃತ್ಯುವಿಗೀಡಾದ. ಹೀಗೆ ಬಹು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ(12) ಪಟ್ಟಕ್ಕೇರಿದ ಕಾರಣ ಗುರುತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಜಯಸಿಂಹನದಾಯಿತು. ಆದರೇನು ಮೊಘಲರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅವನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜ್ಯಾಭಿಷೇಕವಾದ ಮೂರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಮರಾಠರೊಡನೆ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಜಯಸಿಂಹನಿಗೆ ಮೊಘಲ್ ಅರಸ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ಆಳ ಕಣಿವೆಗಳ ನಡುವೆ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಹಣ್ಣುಗಾಯಿ ನೀರುಗಾಯಿ ಮಾಡುವ ಮರಾಠ ಪಡೆಗಳ ಖಡ್ಗಕ್ಕೆ ಆಹುತಿಯಾಗಲು ಯಾವ ಮೊಘಲ್ ಸರದಾರರೂ ಒಪ್ಪುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಳೆಯ ಜಯಸಿಂಹ ಬಾದಶಹಾನ ಅಪ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮೀರುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವನೀಗ ತೀವ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ. ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದ ಜಾಗೀರುಗಳನ್ನು ಮೊಘಲ್ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬಾದಶಹಾನ ಮಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿ ಬೀದಾರ್ ಬಖ್ತ್ ಎಂಬ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಯ ಸಹಾಯಕನಾದ. ಕೊಂಕಣದುರ್ಗವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಅವನು ತೋರಿದ ಸಾಹಸ ಬಖ್ತ್ ಹಾಗೂ ಬಾದಶಹಾರಿಬ್ಬರ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಸಿಕ್ಕು ಮಾಳವ ಪ್ರಾಂತದ ಉಪ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಕಾರಿ ಪಟ್ಟ ಒಲಿದು ಬಂತು. ಇತ್ತ ಔರಂಗಜೇಬನೆಂಬ ಕ್ರೂರಿ ಮತಾಂಧ ಮೊಘಲ್ ಬಾದಶಹಾನ ಅವಸಾನವಾಗಿತ್ತು. ಅವನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲೇ ಕಚ್ಚಾಟ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. ಅಜಮನನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ ಬಹಾದ್ದೂರ್ ಶಹಾ ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಿಕ ಅಜಮನ ಪಕ್ಷ ವಹಿಸಿದ್ದ ಜಯಸಿಂಹನ ಕಷ್ಟದ ದಿನಗಳು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅವನಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಜ್ವಾಲೆ ಎದ್ದು ಉರಿಯಿತು. ಮಾರುವೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಅಂಬೇರಿಗೆ ಬಂದು ರಜಪೂತರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ.

              ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಜಯಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಅವನ ತಮ್ಮ ವಿಜಯಸಿಂಹ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕುಂಟು ನೆಪವನ್ನು ಒಡ್ಡಿ ಬಹಾದೂರ್ ಶಾಹ ಜಯಸಿಂಹನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಶ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ. ಇದು ರಜಪೂತರನ್ನು ರೊಚ್ಚಿಗೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ರಜಪೂತರು ಮೊಘಲ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಉದಯಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಮಹಾರಾಣಾನ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. ಜಯಸಿಂಹ, ಮಾರವಾಡದ ಅಜಿತಸಿಂಹ, ಮೇವಾಡದ ಅಮರಸಿಂಹ ಹಾಗೂ ಮಹಾವೀರ ದುರ್ಗಾದಾಸರ ನೇತೃತ್ವದ ರಜಪೂತರ ಬೃಹತ್ ಸೈನ್ಯ ಉದಯಪುರ ನಗರವನ್ನು ಬೆಳಗಿದ್ದು ರಜಪೂತರ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾಗದ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಡುವೆ ಮಹಾರಾಣಾ ಮಗಳು ಚಂದ್ರಕುವರಿಯನ್ನು ಜಯಸಿಂಹನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆ ಮಾಡಿದ. ರಜಪೂತರೀಗ ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ತೊಡೆ ತಟ್ಟಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇತ್ತ ಮೊಘಲರು ಜಯಸಿಂಹನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ಸೆಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆಂಬೇರ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಜಯಸಿಂಹನಿಗೇ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದಾಗಿ ಪುಸಲಾಯಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಜಯಸಿಂಹ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಜಗ್ಗಲಿಲ್ಲ. ರಜಪೂತರೆಲ್ಲಾ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಮೊಘಲರ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಜೋಧಪುರದ ಮೇಲೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋದರು. ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಮಹಾರಾಜಾ ಅಜಿತಸಿಂಹನನ್ನು ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿದರು. ಅಂಬೇರ್ ಅನ್ನು ಜಯಸಿಂಹ ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಜಿತಸಿಂಹನ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರೀರ್ವರ ಬಾಂಧವ್ಯ ಮತ್ತಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪ್ರಬಲರಾಗಿದ್ದ ಮರಾಠರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿ ರಜಪೂತರು ಹಾಗೂ ಮರಾಠರ ನಡುವೆ ಕೊಂಡಿಯಾದ. ರಜಪೂತರನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಮೊಘಲರು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆಲ್ಲಾ ಜಯಸಿಂಹ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದರಿಂದ ಅವೆಲ್ಲವೂ ನಿಷ್ಫಲವಾದವು. ಮಹಾರಾಣಾ ಅಲ್ಪ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ತೀರಿಕೊಂಡ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಮೊಘಲರು ರಾಜಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟಾಗ ಜಯಸಿಂಹ ರಜಪೂತರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಮರಾಠರ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಪಡೆದು ಮೊಘಲರನ್ನು ಒದ್ದೋಡಿಸಿದ.

                ಬಹಾದೂರ್ ಶಾಹನ ಅವಸಾನದ ಬಳಿಕ ಮೊಘಲರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾದಾಟಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಜಯಸಿಂಹನ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಅವನಿಗೆ ಸವಾಯಿ ಎಂಬ ಬಿರುದು ನೀಡಿದವನು ಮಹಮದ್ ಷಹಾ. ಬಿರುದಿಗೆ ತಕ್ಕ ಲಾಂಛನಗಳನ್ನೂ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನೂ ಜಯಸಿಂಹನಿಗೆ ದೊರಕಿತು. ಈಗ ಜಯಸಿಂಹನ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಅವನನ್ನು ಆನೆಯ ಮೇಲೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ರತ್ನಾಭರಣಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತನ್ನ ಈ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಜಯಸಿಂಹ ಭಾರತದಿಂದ ಜೆಜಿಯಾ ಸಹಿತ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ, ತೀರ್ಥಸ್ನಾನಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಕರವನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿಸಿದ. ಬಹಾದೂರ್ ಷಹಾ ಕೊಡಬಂದ ಎರಡು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಕರನಿರ್ಮೂಲನದ ಶಾಸನವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿಕೊಂಡ. ಮಥುರಾ, ವೃಂದಾವನ, ಕಾಶಿ, ಗಯಾ, ಹರದ್ವಾರ, ಅಯೋಧ್ಯೆ, ಚಿತ್ರಕೂಟ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ಪುಣೆ, ಆಗ್ರಾ, ದೆಹಲಿ, ಕಾಬೂಲ್, ಲಾಹೋರ್ಗಳ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸತ್ರಗಳನ್ನು, ಧರ್ಮಛತ್ರಗಳನ್ನು, ವಸತಿಮಂದಿರಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಮಹಂತರ, ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಸಾವಿನ ಅನಂತರ ಅವರ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂದು ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದ. ಈಗ ಮೊಘಲರನ್ನೇ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿ ರಾಜಪುತ್ರವಲಯಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಅನಭಿಷಿಕ್ತ ದೊರೆಯಾಗಿ ಮೊಘಲರ ದುರಾಡಳಿತದಿಂದ ಹದಗೆಟ್ಟಿದ್ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ರಚನಾತ್ಮಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ. ಅವನು ರಾಣಾಪ್ರತಾಪನಂತೆ ಮೊಘಲರೆದುರು ಸೆಡ್ಡುಹೊಡೆದು ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಳಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನೊಡ್ಡಿದ. ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಘಾತುಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ, ಇಸ್ಲಾಮೀ ಆಡಳಿತದ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳನ್ನು, ಆಗ್ರಹ-ಅನ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆತ ಅವರ ಜೊತೆಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ನೆರವಾದ. ಮೊಘಲರೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ರಜಪೂತರ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡುದುದು, ಮೊಘಲ್ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡೇ ಬಾಜೀರಾಯನ ಜೊತೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಸೆದುದು, ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನ್ಯಾಯದ ಕರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದುದು, ರಚನಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದುದು, ಕೊನೆಗೆ ಮೊಘಲರನ್ನೇ ಮೂಲೆಗುಂಪು ಮಾಡಿ ಅನಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ಮೆರೆದುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನೆಯೇನಲ್ಲ.

                 ಅವಿರತ ಯುದ್ಧ, ಸಂಧಾನ, ರಾಜಕಾರಣಗಳ ನಡುವೆ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಜಯಸಿಂಹನ ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಅಂಬೇರನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅಂಬೇರಿನಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಅರಮನೆಗಳೇನೋ ಇದ್ದವು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ರಸ್ತೆ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಾಗಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸುತ್ತಲೂ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಂಬೇರನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಒಂದು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ. ಹಾಗೆ ಮೂಡಿ ಬಂದದ್ದೇ ಇಂದಿನ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಜಯಪುರ! 1728ರಲ್ಲಿ ಜಯಪುರ ನಗರಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದ ಜಯಸಿಂಹ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ. ಒಂಬತ್ತು ಆಯತಾಕಾರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅರಮನೆಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕಾಲಯಗಳಿಗೆಂದು ಕಾದಿರಿಸಿದ. ಅಲ್ಲಿ ಮನೆಗಳನ್ನು ಚೊಕ್ಕವಾಗಿ ಸಾಲುಸಾಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿ ಅಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಗರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೊಂದು ಏಳು ಅಂತಸ್ತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆ ಚಂದ್ರ ಮಹಲ್, ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಗೋಪುರ, ಸುತ್ತಲೂ ತಿಳಿನೀರಿನ ಕೊಳಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನೂ ಧರ್ಮಛತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಹಲವು ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ 20-25 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಹಾಗೂ ಒಂಬತ್ತು ಅಡಿ ಅಗಲದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಏಳು ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರಗಳಿದ್ದವು. ಅರಮನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಂದರವಾದ ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು. ಜಯಪುರದ ಕೆಲವು ರಾಜಮಾರ್ಗಗಳು ಎಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರು ಏಳು ಗಾಡಿಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೊಂದು ಹೋಗಬಹುದಿತ್ತು.  1733ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತೀಯನಗರನಿರ್ಮಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅನುಸಾರ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ, ಸುಂದರ, ಭವ್ಯ ನಗರ ಎದ್ದು ನಿಂತಿತ್ತು.

                ಜಯಸಿಂಹ ತನ್ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತ, ಫಾರ್ಸೀ ಮತ್ತು ಆಯಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಸಂಸ್ಕೃತವನ್ನು ಪಾಲನಾ ಭಾಷೆಯನ್ನಾಗಿಸಿದ್ದ. ತೋಪು, ತುಪಾಕಿಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವನು ಅರಿತಿದ್ದ. ಅವನ ಐವತ್ತು ಸಾವಿರ ಸೈನಿಕರ ಸುಶಿಕ್ಷಿತ ಪಡೆ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಅವನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾದ ಚಕ್ರಗಳ ಫಿರಂಗಿ "ಜೈವಾನ" ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫಿರಂಗಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ತ್ರೀ ಹತ್ಯೆ, ಶಿಶುವಧೆಗಳನ್ನು ಕಠಿಣ ಶಾಸನಗಳ ಮೂಲಕ ತಡೆದಿದ್ದ. ದುಂದು ವೆಚ್ಚದ ಮದುವೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಿದ್ದ. ಕೃಷಿ, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ, ಕಲೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದ್ದ ಅವನ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ-ಅದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವಾದಿಗಳು, ಯಜ್ಞಶ್ರದ್ಧೆಗಳು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದವು. ಸದಾ ಯುದ್ಧ ಮಗ್ನನಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಮುಕ್ಕಾಗದಂತೆ ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬಂದುದರಲ್ಲಿಯೇ ಇವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಹಿರಿಮೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಖಗೋಲಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತನಾಗಿದ್ದ ಜಯಸಿಂಹ ಪಂಚಾಂಗ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ, ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನಾಧ್ಯಯನ, ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳ ಕಲಿಕೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟ. ಯೂಕ್ಲಿಡ್ನ ಜ್ಯಾಮಿತಿಯ ಗ್ರಂಥ, ಟಾಲೆಮಿಯ ರಸಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥ, ಜಾನ್ ನೇಪಿಯರ್ನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದ. ಗ್ರಹನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು, ಅವುಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುವುದು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಹವ್ಯಾಸಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ, ಜಂತರ್ ಮಂತರ್ ಬಯಲು ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಇಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯವನ್ನಳೆಯಬಲ್ಲ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೂರ್ಯಯಂತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವ ಜಯಸಿಂಹನೇ. ಕಲ್ಲು, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಸುಣ್ಣಗಾರೆ, ಕಬ್ಬಿಣದ ಸರಳುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಈ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿಖರತೆ ಎಂಥವರನ್ನೂ ಬೆರಗಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೆಹಲಿಯ ಜಂತರ್ ಮಂತರ್, ಮಥುರಾ, ಉಜ್ಜಯಿನಿ, ವಾರಾಣಸಿಗಳಲ್ಲೂ ಖಗೋಲ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ತಾನೇ ರೂಪಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದ ಯಾರೇ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗ್ರಹಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಬಹುದಿತ್ತು. ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಕರೆಸಿ ಗೋಷ್ಠಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ. ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು, ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ್ದ. ಅನೇಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದುದಲ್ಲದೆ ಯಂತ್ರ ರಾಜ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರ ರಾಜ ರಚನಾ ಪ್ರಕಾರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಅರಬ್ ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ಖಗೋಲಶಾಸ್ತ್ರಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಜ್ಯೋತಿರ್ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಬೆಸೆದುದು ಅವನ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ. ಅವನ ಬಳಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಜರಾತಿನ ಕೇವಲರಾಮ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಎಂಟು ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆಂದೇ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಗಳು ಉದಯವಾಗುವ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತವಾಗುವ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಕೋಷ್ಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ. ಅವನು ರಚಿಸಿದ ಲೋಹಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಾವು ಇಂದಿಗೂ ಜಯಪುರದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.

                ಜಂತರ್ ಎಂದರೆ ಯಂತ್ರ, ಮಂತರ್ ಎಂದರೆ ಗಣನೆಮಾಡುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ದಿಗಂಶ ಯಂತ್ರ, ಕಪಾಲಿಯಂತ್ರ, ಜಯಪ್ರಕಾಶ ಯಂತ್ರ, ರಾಮಯಂತ್ರ, ನಾರೀ ವಲಯ ಯಂತ್ರ, ಮಿಶ್ರ ಯಂತ್ರ, ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಯಂತ್ರ, ಧ್ರುವದರ್ಶಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಕೆ, ಷಷ್ಠಾಂಶ ಯಂತ್ರ, ಛಾಯಾಯಂತ್ರ, ದಕ್ಷಿಣಾವೃತ್ತಿ ಯಂತ್ರ ಮುಂತಾಗಿ ಹಲವು ವಿವಿಧ ಉಪಕರಣಗಳು ಜಯಸಿಂಹ ಕಟ್ಟಿಸಿದ ಖಗೋಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದವು. ಜಯಪ್ರಕಾಶ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ನ ಅರ್ಧವೃತ್ತಾಕಾರದ ಭಾಗಗಳೆರಡು ಸರದಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಟೆಗೊಂದರಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲವನ್ನು, ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಥಾನ, ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಹಾಕಿರುವ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ರಾಶಿ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ನಾರೀ ವಲಯ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಎಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿವೆ. ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 22 ಹಾಗೂ ಜೂನ್ 21ರಂದು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಕರ್ಕಾಟಕಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತ ಹಾಗೂ ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತಗಳ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಚ್ 21 ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೀಳುವ ಕಾಲಗಣನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಯತ ಚಕ್ರ, ಚಿಕ್ಕ ಸಾಮ್ರಾಟಯಂತ್ರ, ದಕ್ಷಿಣ ವೃತ್ತ ಯಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಕರ್ಕಾಟಕ ರಾಶಿವಲಯವೆಂಬ ನಾಲ್ಕು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದುದೇ ಮಿಶ್ರಯಂತ್ರ. ವಿರಾಟ್ ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಯಂತ್ರ ದೃಕ್ಸಿದ್ಧಿ ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡ್ಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಷಷ್ಠಾಂಶವೆಂಬ ವೃತ್ತಖಂಡಾಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಸೂರ್ಯ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಬೆಳಕು ಒಂದು ಕಿಂಡಿಯ ಮೂಲಕ ಬಿದ್ದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೇಖೆಯ ಎತ್ತರ ಎಷ್ಟೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ದುಂಡನೆಯ ಕಂಬವೊಂದು ದಿಗಂಶವನ್ನು, ಛಾಯಾ ಯಂತ್ರ ಕಾಲವನ್ನೂ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಯಂತ್ರದಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಘಂಟಾವೃತ್ತಾಂಶವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಧ್ರುವ ನಕ್ಷತ್ರವನ್ನು ನೋಡಲು ಇರುವ ಧ್ರುವದರ್ಶಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಕೆಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳ ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಕೋನದಲ್ಲಿರುವನೆಂದೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ರಾಮಯಂತ್ರ ಔನ್ನತ್ಯ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿತಿಜಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉಜ್ಜಯಿನಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೇ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. ಅಲ್ಲಿ ಜಯಸಿಂಹ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಬಹುತೇಕ ಶಿಥಿಲವಾಗಿದೆ. ಕಾಶಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ಮಾನಸಿಂಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ಮಾನಮಂದಿರದ ಮಹಡಿಯ ಮೇಲೆ ಜಯಸಿಂಹ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಮಥುರೆಯ ಕೋಟೆಯ ಮೇಲೆ ಅವನು ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವೂ ಈಗ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿದೆ.

               ಉತ್ತಮ ಯೋಧನಾಗಿದ್ದ ಜಯಸಿಂಹ ತನ್ನ ಕಾಲದ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಉನ್ನತ ವಿದ್ವತ್, ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ, ವಿಚಾರಮತಿತ್ವ, ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲಂಥ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ಗಣಿತ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಪರಿಣತರು, ನೀತಿಜ್ಞರು ವಿರಳವಾಗಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅವನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಬೀಳದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳಾವುವೂ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದು. ರಾಣಾಪ್ರತಾಪನಂತೆ ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ತೊಡೆತಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುವ ಛಾತಿ ಅವನದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವರೊಳಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ನೆರವಾದ; ಮರಾಠರ ಆಪ್ತಮಿತ್ರನಾದ; ಕೊನೆಗೆ ಮೊಘಲರನ್ನೇ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಏಕಚಕ್ರಾಧಿಪತಿಯಾಗಿ ಮೆರೆದ. ವಿಜ್ಞಾನವೊಂದನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅವನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅವನಿಂದಾಗುತ್ತಿತ್ತೇನೋ. ತಾನು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ, ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿ ಜಯಪುರದ ನಹರ್ ಗಢ ಪರ್ವತಾಗ್ರದಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಮೇಧವೆಂಬ ಮಹಾಯಾಗವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ. ಜಂತರ್ ಮಂತರಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿಂದಿರುವ ಜಯಸಿಂಹನೆಂಬ ಚತುರ ಶಿಲ್ಪಿಯೊಬ್ಬನ ಸಾಹಸವನ್ನು ಭಾರತೀಯರು ಅರಿಯಬೇಕು.